اخلاق

پیامبر فرمودند مسلمان واقعی کسی است که مردم از شرّ او در امان باشند

پیامبر فرمودند مسلمان واقعی کسی است که مردم از شرّ او در امان باشند ایشان در این باره می‌فرمایند: «المُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ المُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَیَدِهِ»[۱]؛ «مسلمان [واقعی] کسی است که مسلمانان از زبان و دست او در امان باشند.» مختصری از جایگاه سلام در دین اسلام بیان گردید. [۱]– صحیح بخاری، شمارۀ حدیث: ۱۰؛ صحیح مسلم، شمارۀ حدیث: ۴۰٫

بیشتر بخوانید »

الله تعالی مؤمنانی که بی‌خردی و نادانی را با سلام پاسخ می‌دهند، ستوده است

الله تعالی مؤمنانی که بی‌خردی و نادانی را با سلام پاسخ می‌دهند، ستوده است الله در بیان صفات بندگان الهی می‌فرماید: ﴿وَإِذَا خَاطَبَهُمُ ٱلۡجَٰهِلُونَ قَالُواْ سَلَٰمٗا﴾ [الفرقان: ۶۳] «و هنگامی‌ که جاهلان این افراد را مخاطب قرار دهند [و سخنان نابخردانه و ناسزا گویند]، به آنان سلام گویند [و از این افراد روی می‌گردانند].» و در جایی دیگر می‌فرماید: ﴿وَإِذَا …

بیشتر بخوانید »

بهترین تحیّت و درود در بین مسلمانان، سلام است

بهترین تحیّت و درود در بین مسلمانان، سلام است یعنی اینکه تحیّت‌گوینده بگوید: السّلام علیکم، یا السّلام علیکم ورحمه الله، یا السّلام علیکم ورحمه الله وبرکاته. و فردی که به وی سلام عرض شده، پاسخ دهد: وعلیکم، یا وعلیکم السّلام، یا وعلیکم السّلام ورحمه الله، یا وعلیکم السّلام ورحمه الله وبرکاته. نووی می‌گوید: «مستحب است کسی که شروع به سلام …

بیشتر بخوانید »

تشویق اسلام بر نظافت عمومی

تشویق اسلام بر نظافت عمومی متون فراوانی دربارۀ نظافت خانه‌ها، راه‌ها، لباس‌ها و امثال آن بیان شده است؛ از جمله: ۱- دورکردن اسباب آزار و اذیّت مردم از میان راه‌ها، شاخه‌ای از شاخه‌های ایمان است. ابوهریره روایت می‌کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «الْإِیمَانُ بِضْعٌ وَسَبْعُونَ -أَوْ بِضْعٌ وَسِتُّونَ – شُعْبَهً، فَأَفْضَلُهَا قَوْلُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَأَدْنَاهَا …

بیشتر بخوانید »

مشروعیّت وضو

مشروعیّت وضو وضو نوعی طهارت و پاکی به‎وسیلۀ آب و مربوط به صورت، دو دست و پاهاست. شستن این اعضا [علاوه بر مسح سر] فرایض وضو به شمار می‌روند. وضو سنّت‌هایی نیز دارد؛ مانند گفتن «بسم الله» در ابتدای وضو، مسواک‌زدن قبل از آن، شستن دست‌ها [تا مچ] سه مرتبه در آغاز وضو، سه بار مضمضه‌کردن، سه مرتبه بینی‌افشاندن؛ یعنی …

بیشتر بخوانید »

مضمضه

مضمضه یعنی حرکت‌دادن و چرخاندن آب در دهان به هنگام وضو تا دهان پاک و تمیز شود. دانش معاصر به این نتیجه رسیده که مضمضه دهان و حلق را در برابر عفونت‌ها حفاظت می‌کند و ترشّحات لثه را از بین می‌برد و نیز دندان‎ها را سالم نگه‌ می‌دارد و آن‎ها را از زواید غذایی باقی‌مانده در لابلای دندان‎ها، تمیز می‌نماید. …

بیشتر بخوانید »

استنجاء یا همان «انتقاص الماء»

استنجاء یا همان «انتقاص الماء» یعنی پاکسازی آنچه از جلو یا عقب خارج شود به‎وسیلۀ آب یا سنگ. این کار لازم و از شروط طهارت است.[۱] الله ﻷ در توصیف اهل قبا می‌فرماید: ﴿فِیهِ رِجَالٞ یُحِبُّونَ أَن یَتَطَهَّرُواْۚ وَٱللَّهُ یُحِبُّ ٱلۡمُطَّهِّرِینَ﴾ [التّوبه: ۱۰۸] «در آن مردانی هستند که دوست دارند پاکیزه شوند، و الله پاکیزگان را دوست دارد.» ابن جوزی می‌گوید: …

بیشتر بخوانید »

تراشیدن موی زیر ناف

تراشیدن موی زیر ناف مراد از «عانه» موهایی است که بالای آلت تناسلی مرد و در اطراف آن رشد می‌کند و نیز موهایی که در اطراف فرج زن وجود دارد. موهایی که پیرامون مقعد بیرون می‌آید هم همین حکم را دارد.[۱] نووی می‌گوید: «نتیجه آنکه تراشیدن موهای آلت تناسلی و پشت و اطراف آن مستحب و پسندیده است. دربارۀ زمان …

بیشتر بخوانید »

کندن موی زیر بغل

کندن موی زیر بغل یعنی پاکسازی موهایی که در زیر بغل می‌روید. نووی می‌گوید: «کندن موی زیر بغل قطعاً و به اتّفاق همه، سنّت به شمار می‌رود و بهتر است کسی که می‌تواند، آن‎ها را بکَند و تراشیدن نیز جایز است.»[۱] [۱]– صحیح مسلم بشرح النّووی، ج ۳، ص ۱۴۹٫

بیشتر بخوانید »

شستن بندها و لابلای انگشتان

شستن بندها و لابلای انگشتان «براجم» جمع «بُرجُمه» است. نووی می‌گوید: «براجم یعنی بند و مفاصل تمامی انگشتان. عالمان چنین گفته‌اند: چرک لابلای گوش‌ها و میان سوراخ گوش نیز حکم کثافتی بند انگشتان را دارد که باید به‎وسیلۀ مسح پاک شود و بسا اوقات، زیادشدن آن‎ها به شنوایی انسان ضرر می‌رساند. همچنین آنچه داخل بینی جمع می‌شود و نیز تمامی …

بیشتر بخوانید »

کوتاه‌کردن ناخن‌ها

کوتاه‌کردن ناخن‌ها بر اساس برخی روایات،[۱] مراد چیدن و قطع آن‎هاست. بدون تردید کوتاه‌کردن ناخن‌ها سبب حفاظت انسان از میکروب‌هایی می‌شود که در زیر ناخن‌های بلند وجود دارد. [۱]– نک: صحیح مسلم، شمارۀ حدیث: ۲۵۷٫

بیشتر بخوانید »

استنشاق آب

استنشاق آب یعنی شستن بینی در موقع وضو و داخل‌کردن آب در بینی و خارج‌کردن آن. این کار در وضو و غسل جایز است و باید که بینی تمیز و پاک شود، چون بسیاری از چرک‌ها و بخارها و … وارد بینی می‌شود و انسان نیاز به خارج‌کردن آن‎ها دارد.[۱] این عمل علاوه بر پاداشی که دارد، باعث نظافت و …

بیشتر بخوانید »

مسواک‌ زدن

مسواک‌ زدن یعنی مالیدن دندان‎ها با چوب درخت اراک یا امثال آن تا زردی و سایر موادّ مضر را از بین ببرد.[۱] مسواک‌زدن در هر وقتی جایز است، امّا تأکید شده که هنگام وضو و پیش از نماز و بعد از بیدارشدن و تغییرکردن بوی دهان و زردی دندان‎ها و امثال آن استفاده شود. مسواک‌زدن باعث پاکی و نظافت دهانی …

بیشتر بخوانید »

انبوه‌کردن ریش

انبوه‌کردن ریش یعنی گرامیداشت و زیادکردن و نتراشیدن آن. شیخ عبدالرّحمان سعدی می‌گوید: «الله ریش را سبب وقار و زیبایی مرد گرداند و به همین سبب، در سنّ پیری نیز چون موهای ریش مرد باقی است، زیبا می‌ماند.» [۱] «از نظر پزشکی، دکتر عبدالرّزّاق گیلانی معتقد است که کار مرد باعث می‌شود در معرض اشعّۀ خورشید و بادهای سرد و …

بیشتر بخوانید »

بررسی حدیث صفات فطری

بررسی حدیث صفات فطری أمّ المؤمنین عایشه روایت می‌کند که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «عَشْرٌ مِنَ الْفِطْرَهِ: قَصُّ الشَّارِبِ، وَإِعْفَاءُ اللِّحْیَهِ، وَالسِّوَاکُ، وَاسْتِنْشَاقُ الْمَاءِ، وَقَصُّ الْأَظْفَارِ، وَغَسْلُ الْبَرَاجِمِ، وَنَتْفُ الْإِبِطِ، وَحَلْقُ الْعَانَهِ، وَانْتِقَاصُ الْمَاءِ»[۱]؛ «ده صفت فطری هستند: کوتاه‌کردن سبیل، انبوه‌گرداندن ریش، مسواک‌زدن، آب در بینی‌کردن، کوتاه‌نمودن ناخن‌ها، شستن بندهای انگشتان، کندن موی زیر بغل، تراشیدن موی زیر …

بیشتر بخوانید »

آداب غذاخوردن در دین اسلام، دارای اشارات بسیاری برای حفظ سلامتی است

آداب غذاخوردن در دین اسلام، دارای اشارات بسیاری برای حفظ سلامتی است دکتر محمّد دقر می‌گوید: «آداب غذاخوردن یکی از شاهکارهای سیرۀ بزرگ نبوی به شمار می‌رود و هدفش این بوده که انسان مسلمان غذایی پاک و خالی از هر نوع آلودگی مصرف نماید. دستور داده شده که با دست راست غذا بخورد و قبل و بعد از غذا، دستانش …

بیشتر بخوانید »

وجود اشاراتی فراوان برای حفظ سلامتی

وجود اشاراتی فراوان برای حفظ سلامتی مثلاً دین اسلام نوشیدن شراب را حرام دانسته و روشن است که شراب ضررهای زیادی بر سلامتی انسان دارد؛ قلب را ضعیف، کلّیه‌ها را خراب و کبد را پاره می‌کند و زیان‎های مختلف دیگری نیز دارد. دین اسلام امور فحشا؛ مانند زنا و لواط را حرام کرده و قطعاً این کارها ضررهای بسیاری دارند؛ …

بیشتر بخوانید »

دین اسلام به میانه‌روی در خوردن و نوشیدن توصیه نموده است

دین اسلام به میانه‌روی در خوردن و نوشیدن توصیه نموده است تأثیر این مورد بر حفظ سلامتی و دچارنشدن به بیماری‌ها بر کسی پوشیده نیست. امّا خودداری از خوردن و نوشیدن یا ترک آنچه بدن به آن نیاز دارد، باعث نابودی یا بیماری می‌شود. همان گونه که زیاده‌روی در خوردن و نوشیدن از بزرگ‌ترین عوامل بیماری‌های مختلف است. بنابراین میانه‌روی …

بیشتر بخوانید »

آدابی که باید در رفتار با والدین مورد توجّه قرار گیرد

آدابی که باید در رفتار با والدین مورد توجّه قرار گیرد دین اسلام آداب فراوانی را برای تعامل با پدر و مادر بیان نموده است و عالمان برخی از این آداب را براساس قرآن و سنّت، مشخّص ساخته‌اند. کافی است که در این زمینه، به آیۀ زیر دقّت نماییم: ﴿وَصَاحِبۡهُمَا فِی ٱلدُّنۡیَا مَعۡرُوفٗاۖ﴾ [لقمان: ۱۵] «و در دنیا با آنان …

بیشتر بخوانید »

حقوق والدین و جایگاه آنان

حقوق والدین و جایگاه آنان از دیدگاه اسلام، والدین حقوقی مهم و بزرگ و مقامی والا دارند. نیکی به آن دو به همراه توحید بیان شده و تشکّر از پدر و مادر در کنار شکر الهی آمده و نیکی به والدین از بزرگ‌ترین و محبوب‌ترین اعمال در نزد الله ﻷ است. الله می‌فرماید: ﴿وَٱعۡبُدُواْ ٱللَّهَ وَلَا تُشۡرِکُواْ بِهِۦ شَیۡ‍ٔٗاۖ وَبِٱلۡوَٰلِدَیۡنِ إِحۡسَٰنٗا﴾ …

بیشتر بخوانید »

مفهوم نیکی به والدین

مفهوم نیکی به والدین بِر و نیکی به والدین برخلاف عقوق و نافرمانی آنان است. ابن منظور / می‌گوید: «بِر، ضدّ عقوق بوده و مبرّه هم مانند آن است و نیز بَرِرتُ والدی أبَرُّه برّاً وقد برَّ والدَه یَبَرُّه بِرّاً، فَیَبَرُّ علی بَرِرتُ، ویَبِر علی بَرَرتُ.» همچنین می‌آورد که گفته می‌شود: «رجلٌ برٌّ من قوم أبرار، وبارٌّ من قوم برره. و …

بیشتر بخوانید »

اسلام به یتیم توجّه فراوانی نموده است:

اسلام به یتیم توجّه فراوانی نموده است: به گونه‌ای که دربارۀ وی بسیار توصیه کرده و مردم را تشویق نموده که به یتیم نیکی کنند و آنان را از بدی به او و سرزنش وی برحذر داشته است. متون بی‎شماری از قرآن و سنّت در این زمینه وجود دارد. از جمله اینکه الله در سیاق سخن از صفات بهشتیان می‌فرماید: …

بیشتر بخوانید »

سرپرستی و ادارۀ امور فرزندان امانتی است که در روز قیامت، از انسان سؤال خواهد شد:

سرپرستی و ادارۀ امور فرزندان امانتی است که در روز قیامت، از انسان سؤال خواهد شد: اگر آدمی این امانت و مسؤولیّت را به صورت شایسته انجام دهد، پاداش فراوانی می‌برد و در غیر این صورت، بیم عذاب بر وی می‌رود. پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «کُلُّکُمْ رَاعٍ وَکُلُّکُمْ مَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ…، وَالرَّجُلُ رَاعٍ فِی أَهْلِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ، وَالمَرْأَهُ …

بیشتر بخوانید »

کامل‌ترین مؤمنان از لحاظ ایمانی، خوش‌اخلاق‌ترین آنان است

رسول الله صلی الله علیه وسلم می‌فرمایند: «أَکْمَلُ المُؤْمِنِینَ إِیمَانًا أَحْسَنُهُمْ خُلُقًا، وَخَیْرُکُمْ خَیْرُکُمْ لِنِسَائِهِمْ»[۱]؛ «کامل‌ترین مؤمنان از لحاظ ایمانی، خوش‌اخلاق‌ترین آنان است و بهترین شما کسانی هستند که برای زنانشان از همه بهتر باشند.» [۱]– نک: مسند احمد، شمارۀ حدیث: ۱۰۱۰۶؛ سنن ترمذی، شمارۀ حدیث: ۱۱۶۲٫ ترمذی / این حدیث را حسن و صحیح می‌داند.

بیشتر بخوانید »

هیچ مرد مؤمنی بر زن مؤمنی خشم نگیرد

از پیامبر صلی الله علیه وسلم نقل شده است که: «لَا یَفْرَکْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَهً، إِنْ کَرِهَ مِنْهَا خُلُقًا رَضِیَ مِنْهَا آخَرَ»[۱]؛ «هیچ مرد مؤمنی بر زن مؤمنی خشم نگیرد؛ اگر صفتی را از وی نپسندد، صفت دیگری را می‌پسندد.» [۱]– صحیح مسلم، شمارۀ حدیث: ۱۴۶۹٫

بیشتر بخوانید »

چه کسی از همه مستحق‌تر به خوشرفتاری من است

مردی نزد پیامبر صلی الله علیه وسلم آمد و گفت: ای رسول الله! چه کسی از همه مستحق‌تر به خوشرفتاری من است؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «أُمُّکَ»؛ «مادرت». پرسید: سپس چه کسی؟ رسول الله صلی الله علیه وسلم پاسخ دادند: «أُمُّکَ»؛ «مادرت». آن فرد دوباره گفت: سپس چه کسی؟ پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمودند: «أُمُّکَ»؛ «مادرت». باز پرسید: سپس چه کسی؟ …

بیشتر بخوانید »

تعامل با گروه منافقان

تعامل با گروه منافقان کسانی که به ظاهر مسلمان، ولی در باطن کافر بودند. رسول الله صلی الله علیه وسلم با این افراد، رفتاری همچون رفتارخود با مسلمانان داشتند؛ از لحاظ مهربانی، نرمی، احسان و بخشش بدی و پاسخ‌دادن آن با نیکی. پیامبر صلی الله علیه وسلم براساس ظاهرشان با آنان رفتار می‌نمودند بدون اینکه باطن‎شان را بررسی کنند تا از اسرار …

بیشتر بخوانید »

ارتباط مسلمان با غیر مسلمان

ارتباط مسلمان با غیر مسلمان ارتباط مسلمان با کافران و مشرکان براساس احسان، نیکی، انعام، عدالت و خواستن خیر و هدایت برای آنان است. الله می‌فرماید: ﴿لَّا یَنۡهَىٰکُمُ ٱللَّهُ عَنِ ٱلَّذِینَ لَمۡ یُقَٰتِلُوکُمۡ فِی ٱلدِّینِ وَلَمۡ یُخۡرِجُوکُم مِّن دِیَٰرِکُمۡ أَن تَبَرُّوهُمۡ وَتُقۡسِطُوٓاْ إِلَیۡهِمۡۚ إِنَّ ٱللَّهَ یُحِبُّ ٱلۡمُقۡسِطِینَ﴾ [الممتحنه: ۸] «الله أ شما را از نیکی‌کردن و رعایت عدالت نسبت به کسانی …

بیشتر بخوانید »

صداقت خالصانه دارای پاداش بسیاری است:

صداقت خالصانه دارای پاداش بسیاری است: پیامبرصلی الله علیه وسلم فرمودند: «سَبْعَهٌ یُظِلُّهُمُ اللَّهُ فِی ظِلِّهِ یَوْمَ لا ظِلَّ إِلا ظِلُّهُ»؛ «الله متعال هفت گروه را روزی که هیچ سایه‌ای جز سایۀ [عرش] او وجود ندارد، در زیر سایۀ [عرش] خویش جای می‌دهد.»؛ از جمله: «رَجُلانِ تَحَابَّا فِی اللَّهِ اجْتَمَعَا عَلَیْهِ وَتَفَرَّقَا عَلَیْهِ»[۱]؛ «دو مسلمانی که برای خوشنودی الله با …

بیشتر بخوانید »

بیان شده که رفاقت شایسته و نیک پس از مرگ نیز باقی می‌ماند:

بیان شده که رفاقت شایسته و نیک پس از مرگ نیز باقی می‌ماند: در قیامت که هر فردی از دوست خویش دوری و بیزاری می‌جوید، دوستی مؤمنان باتقوا در آن روز سخت، باقی می‌ماند. الله می‌فرماید: ﴿ٱلۡأَخِلَّآءُ یَوۡمَئِذِۢ بَعۡضُهُمۡ لِبَعۡضٍ عَدُوٌّ إِلَّا ٱلۡمُتَّقِینَ﴾ [الزّخرف: ۶۷] «دوستان در آن روز [قیامت]، دشمن یکدیگرند مگر پرهیزگاران.» دوستانی که بر کفر و دروغ …

بیشتر بخوانید »

دین اسلام مردم را به همراهی و دوستی با همنشین صالح تشویق نموده

دین اسلام مردم را به همراهی و دوستی با همنشین صالح تشویق نموده و از همنشین بد و نزدیک‌شدن به او برحذر داشته است. پیامبر صلی الله علیه وسلم این مطلب را به بهترین صورت بیان نموده و فرمودند: «مَثَلُ الجَلِیسِ الصَّالِحِ وَالسَّوْءِ، کَحَامِلِ المِسْکِ وَنَافِخِ الکِیرِ، فَحَامِلُ المِسْکِ: إِمَّا أَنْ یُحْذِیَکَ، وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِیحًا …

بیشتر بخوانید »

اسلام می‌پسندد که فرد مسلمان برادر مسلمانش را بر خود ترجیح دهد

اسلام می‌پسندد که فرد مسلمان برادر مسلمانش را بر خود ترجیح دهد هرچند خودش نیاز شدیدی داشته باشد. بهترین کاری که انسان می‌تواند در حقّ دوستش انجام دهد، همین است. الله در سیاق توصیف انصار ش می‌فرماید: ﴿وَٱلَّذِینَ تَبَوَّءُو ٱلدَّارَ وَٱلۡإِیمَٰنَ مِن قَبۡلِهِمۡ یُحِبُّونَ مَنۡ هَاجَرَ إِلَیۡهِمۡ وَلَا یَجِدُونَ فِی صُدُورِهِمۡ حَاجَهٗ مِّمَّآ أُوتُواْ وَیُؤۡثِرُونَ عَلَىٰٓ أَنفُسِهِمۡ وَلَوۡ کَانَ بِهِمۡ خَصَاصَهٞۚ …

بیشتر بخوانید »

اسلام تشویق نموده که فرد مسلمان آنچه برای خود می‌پسندد را برای برادر مسلمانش بخواهد

اسلام تشویق نموده که فرد مسلمان آنچه برای خود می‌پسندد را برای برادر مسلمانش بخواهد   و این ویژگی را نشانۀ ایمان و کمال آن می‌داند. پیامبر ج فرمودند: «لاَ یُؤْمِنُ أَحَدُکُمْ حَتَّى یُحِبَّ لِأَخِیهِ مَا یُحِبُّ لِنَفْسِهِ»[۱]؛ «هریک از شما زمانی ایمان دارد که آنچه برای خود می‌پسندد را برای برادرش بپسندد.» [۱]– صحیح بخاری، شمارۀ حدیث: ۱۳؛ صحیح مسلم، …

بیشتر بخوانید »

وفا و وفاداری

وفا و وفاداری جرجانی می‌گوید: «وفا یعنی پایبندی و پایداری در کمک به دیگران و محافظت از پیمان‎های دوستان و شریکان.»[۱] بدون تردید رسول الله صلی الله علیه وسلم وفادارترین مردم و نیکوکارترین آنان در تمامی انواع وفاداری بودند. از جمله وفاداری ایشان در محبّت و علاقۀ به همسر خویش؛ أمّ المؤمنین خدیجه که پس از وفات وی و ازدواج با …

بیشتر بخوانید »

شجاعت

شجاعت این صفت نیکو باعث عزّت نفس، دوری از ظلم و ستم، ترجیح اخلاق و صفات والا و نیز بخشش و انفاق اموال مورد علاقه می‌شود. همچنین سبب فروخوردن خشم و بردباری می‌گردد، چون انسان به‎وسیلۀ قدرت و شجاعت خویش، نفس را در اختیار گرفته و آن را از خشم و شتاب باز می‌دارد.[۱] به همین سبب، پیامبر صلی الله علیه …

بیشتر بخوانید »

سخاوت

سخاوت یعنی آگاهی و فهم اینکه مال ارزش دارد و نباید در خرج و انفاقش زیاده‌روی کرد و در زندگی و حیات فاضله، زمینه‌هایی برای انفاق مال و رضایت بر آن وجود دارد؛ به عبارتی دیگر، سخاوت یعنی بخشش ثروت شایسته و حلال در جای مناسب. کسی که دستش را در پیروی از تمایلات نفسانی باز گذارد، قطعاً زیاده‌رو است …

بیشتر بخوانید »

عزّت نفس

عزّت نفس این ویژگی یکی از صفات بزرگ اخلاقی است و به معنای دوری از مواضع خواری، و ضدّ فرومایگی؛ یعنی دچارشدن انسان به خواری و پستی است. عزّت نفس باعث می‌شود که انسان در چشم و دل دیگران بزرگ و محترم آید و در زمرۀ افراد بزرگ قرار گیرد. این صفت نیز نتایج خوبی در جامعه دارد؛ امّتی که …

بیشتر بخوانید »

برای هر انسانی لازم است که از روی اختیار یا اجبار صبر پیشه کند،

برای هر انسانی لازم است که از روی اختیار یا اجبار صبر پیشه کند، چون در معرض بسیاری از مصیبت‌های جانی بر اثر بیماری، و در معرض مشکلات مالی بر اثر نابودی و تباهی، یا سختی‌های خانوادگی و رفاقتی به سبب موت و نیز در معرض مصیبت‌های زندگی بر اثر جنگ و پیامدهای آن؛ همچون از دست‌دادن بسیاری از نیازهای …

بیشتر بخوانید »

مفهوم صلۀ رحم

مفهوم صلۀ رحم ابن منظور می‌گوید: «وصلت الشّیء وَصلاً وصِلهً؛ وصل ضدّ جدایی و هجران است.»[۱] و می‌آورد: «گفته می‌شود: وصلَ فلانٌ رحمه یَصِلُها صِلهً وبینهما وصلهٌ؛ یعنی در میان آن دو، اتّصال و واسطه‌ای است.»[۲] و می‌گوید: «تواصل ضدّ تصارم [از یکدیگر بریدن] است.»[۳] وی دربارۀ صلۀ رحم می‌آورد: «ابن اثیر می‌گوید: صلۀ رحم کنایه از نیکی به خویشاوندان …

بیشتر بخوانید »

تحمّل آزار و اذیّت همسایه

تحمّل آزار و اذیّت همسایه اینکه انسان همسایه‌اش را اذیّت نکند و مصیبت را از وی دور سازد و در برابر دستان و زبان‎های ستمگر و بد، از او حمایت و دفاع نماید و به وی نیکی کند؛ تمامی این موارد فضیلت بوده و خوب است. امّا فضیلت دیگری نیز وجود دارد؛ یعنی صرف‌نظرکردن از لغزش‌های همسایه و بخشش بسیاری …

بیشتر بخوانید »

حمایت از همسایه

حمایت از همسایه یکی از مواردی که دربارۀ همسایه سفارش شده و حقّ وی به شمار می‌رود، حمایت از اوست و اقدام فرد برای نجات همسایه از مصیبتی که به وی رسیده، نشانۀ شرافت و والاهمّتی وی است؛ فرقی نمی‌کند که آن مصیبت علیه آبرو، جسم، مال یا سایر موارد باشد.

بیشتر بخوانید »

خودداری از آزار و اذیّت

خودداری از آزار و اذیّت قبلاً بیان گردید که همسایه دارای جایگاهی والا و حرمت فراوانی است. به همین سبب، کسی که همسایه‌اش را اذیّت نماید، به شدّت مورد تهدید و تحذیر قرار گرفته و آزاررساندن به ناحق و اذیّت‌کردن همسایه، شدیداً تحریم شده است. در صحیح بخاری، از ابوشریح س روایت شده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «وَاللَّهِ …

بیشتر بخوانید »

﴿وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَهً لِّلْعَالَمِینَ﴾

ابن قیّم می­گوید: «صحیح­ترین دیدگاه دربارۀ آیۀ: ﴿وَمَا أَرْسَلْنَاکَ إِلَّا رَحْمَهً لِّلْعَالَمِینَ﴾ [الأنبیاء: ۱۰۷]، این است که آیۀ مذکور عام بوده و این مورد را به دو صورت می­توان بیان کرد: ۱- اینکه تمامی جهانیان از رسالت رسول الله صلی الله علیه وسلم فایده بردند؛ پیروان‎شان به سعادت دنیا و آخرت رسیدند و دشمنان پیامبر صلی الله علیه وسلم که علیه ایشان …

بیشتر بخوانید »

رحمت در سیرۀ نبوی

رحمت در سیرۀ نبوی الله متعال در توصیف پیامبر صلی الله علیه وسلم و با بیان احسان بر امّت اسلامی می­فرماید: ﴿فَبِمَا رَحْمَهٍ مِّنَ اللَّهِ لِنتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ کُنتَ فَظًّا غَلِیظَ الْقَلْبِ لَانفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِی الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَکَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ یُحِبُّ الْمُتَوَکِّلِینَ﴾ [آل­عمران: ۱۵۹] «پس به [سبب] رحمت …

بیشتر بخوانید »