بانوی گرامی اسلام، عایشه، ام المؤمنینل رضی الله عنها می‌فرماید: «کَانَ لَا یَرْقُدُ مِنْ لَیلٍ وَلَا نَهَارٍ فَیسْتَیقِظُ إِلَّا تَسَوَّکَ قَبْلَ أَنْ یَتَوَضَّأَ».[۱] «هرگاه – چه شب و چه روز – رسول خدا صلی الله علیه وسلم از خواب بر می‌خواست، قبل از وضو گرفتن مسواک می‌زد». [۱]– احمد، ۲۴۱۱۲٫

ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: که پیامبر صلی الله علیه وسلم فرمود: «حَقٌّ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ، أَنْ یَغْتَسِلَ فِی کُلِّ سَبْعَهِ أَیَّامٍ یَوْمًا یَغْسِلُ فِیهِ رَأْسَهُ وَجَسَدَهُ».[۱] «هر مسلمان باید در هر هفت شبانه روز یک روز غسل کند و سر و بدنش را بشوید». [۱]– بخاری، ۸۴۷

«اغْتَسِلُوا یَوْمَ الجُمُعَهِ وَاغْسِلُوا رُءُوسَکُمْ، وَإِنْ لَمْ تَکُونُوا جُنُبًا وَأَصِیبُوا مِنَ الطِّیبِ».[۱] «در روز جمعه غسل کنید و سرهایتان را بشویید، اگر چه جنب هم نباشید و از خوش‌بویی استفاده نمایید». [۱]– بخاری، ۸۳۵

«مَا مَلأَ آدَمِیٌّ وِعَاءً شَرًّا مِنْ بَطْنٍ. بِحَسْبِ ابْنِ آدَمَ أُکُلاَتٌ یُقِمْنَ صُلْبَهُ، فَإِنْ کَانَ لاَ مَحَالَهَ فَثُلُثٌ لِطَعَامِهِ وَثُلُثٌ لِشَرَابِهِ وَثُلُثٌ لِنَفَسِهِ».[۱] «آدمی، ظرفی بدتر از یک شکم پر نکرده است. چند لقمه که پشتش را استوار دارند برایش کافی است. پس اگر گریزی نبود یک سوم را به غذا، یک سوم را به آب و یک سوم را …

عبدالله بن عمرو رضی الله عنهما گوید که رسول گرامی اسلام صلی الله علیه وسلم از زیاده روی بیش از حد او در عبادت، مطلع گردید، پس به او فرمود: «أَلَمْ أُخْبَرْ أَنَّکَ تَصُومُ النَّهَارَ وَتَقُومُ اللَّیْلَ؟» قُلْتُ: بَلَى یَا رَسُولَ اللَّهِ، قَالَ: «فَلاَ تَفْعَلْ، صُمْ وَأَفْطِرْ، وَقُمْ وَنَمْ، فَإِنَّ لِجَسَدِکَ عَلَیْکَ حَقًّا، وَإِنَّ لِعَیْنِکَ عَلَیْکَ حَقًّا، وَإِنَّ لِزَوْجِکَ عَلَیْکَ …

در حدیث صحابی جلیل القدر، ابن حنظلیه آمده است که پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم به اصحابش که در یک سفر می‌خواستند بر برادران‌شان وارد شوند، فرمود: «إِنَّکُمْ قَادِمُونَ عَلَى إِخْوَانِکُمْ، فَأَصْلِحُوا رِحَالَکُمْ، وَأَحسِنُوا لِبَاسَکُمْ، حَتَّى تَکُونُوا کَأَنَّکُمْ شَامَهٌ فِی النَّاسِ، فَإِنَّ اللَّهَ لَا یُحِبُّ الْفُحْشَ، وَلَا التَّفَحُّشَ».[۱] «شما بر برادرانتان وارد می‌شوید، پس بارهایتان را درست کنید و لباس‌هایتان …

پیامبر صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «الَّذِی یَقْرَأُ القُرْآنَ، وَهُوَ ماهِرٌ بِهِ مَعَ السَّفَرَهِ الکِرَامِ البَرَرَهِ، وَالَّذِی یَقْرَأُ، وَیَتَتَعْتَعُ فِیهِ وَهُوَ وَهُوَ عَلَیْهِ شَاقَّ لَهُ أَجْرَانِ».[۱] «کسی که قرآن را ماهرانه و بدون داشتن اشتباه و وقفه بخواند، با فرشتگان بزرگوار و نیکوکار وحی است و با آنان محشور می‌شود و کسی که قرآن را به سختی و همراه وقفه …

«إِقْرَءُوا الْقُرْآنَ فَإِنَّهُ یأْتِی یوْمَ الْقِیامَهِ شَفِیعًا لِأَصْحَابِهِ».[۱] «قرآن بخوانید که در روز قیامت به عنوان شفاعت کننده‌ی یارانش (قرآن خوانان) می‌آید». [۱]– مسلم، ۱۳۳۷٫

پیامبر اسلام صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «مَثَلُ المُؤْمِنِ الَّذِی یَقْرَأُ القُرْآنَ کَمَثَلِ الأُتْرُجَّهِ، رِیحُهَا طَیِّبٌ وَطَعْمُهَا طَیِّبٌ، وَمَثَلُ المُؤْمِنِ الَّذِی لاَ یَقْرَأُ القُرْآنَ کَمَثَلِ التَّمْرَهِ، لاَ رِیحَ لَهَا وَطَعْمُهَا حُلْوٌ، وَمَثَلُ المُنَافِقِ الَّذِی یَقْرَأُ القُرْآنَ مَثَلُ الرَّیْحَانَهِ، رِیحُهَا طَیِّبٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ، وَمَثَلُ المُنَافِقِ الَّذِی لاَ یَقْرَأُ القُرْآنَ کَمَثَلِ الحَنْظَلَهِ، لَیْسَ لَهَا رِیحٌ وَطَعْمُهَا مُرٌّ».[۱] «مثال مؤمنی که قرآن را …

از عبدالله بن عمرو رضی الله عنه منقول است که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «صَوْمُ ثَلَاثَهِ أَیامٍ مِنْ کُلِّ شَهْرٍ صَوْمُ الدَّهْرِ کُلِّهِ».[۱] «روزه‌ی سه روز از هر ماه به مثابه‌ی روزه‌ی تمام زمان (عمر) است». [۱]– مسلم، ۱۹۶۷٫

ابو دردا رضی الله عنه می‌گوید: «أَوْصَانِی حَبِیبِی صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَسَلَّمَ بِثَلَاثٍ، لَنْ أَدَعَهُنَّ مَا عِشْتُ: «بِصِیَامِ ثَلَاثَهِ أَیَّامٍ مِنْ کُلِّ شَهْرٍ، وَصَلَاهِ الضُّحَى، وَبِأَنْ لَا أَنَامَ حَتَّى أُوتِرَ».[۱] «محبوبم به من سه سفارش فرمود که تا زنده‌ام آن‌ها را هرگز رها نخواهم ساخت: روزه‌ی سه روز از هر ماه، دو رکعت نماز ضحی و به این‌که نخوابم تا …

زید بن ثابت رضی الله عنه نقل می‌کند که: «تَسَخَّرْنَا مَعَ رَسُولِ اللهِ ثُمَّ قُمْنَا إِلَى الصَّلَاهِ. قِیلْ: کَمْ کان بَینَهُمَا؟ قَالَ: خَمْسُونَ آیهٌ».[۱] «با پیامبر اکرم سحری خوردیم، آنگاه برای ادای نماز به پا خواستیم. یکی گفت: چقدر در میان‌شان – در میان سحری و نماز – فاصله بود؟ گفت: به اندازه‌ی خواندن پنجاه آیه». [۱]– بخاری، ۱۷۸۷ و …

«کُلُّ عَمَلِ ابْنِ آدَمَ یُضَاعَفُ، الْحَسَنَهُ عَشْرُ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعمِائَه ضِعْفٍ، قَالَ اللهُ عَزَّ وَجَلَّ: إِلَّا الصَّوْمَ، فَإِنَّهُ لِی وَأَنَا أَجْزِی بِهِ، یَدَعُ شَهْوَتَهُ وَطَعَامَهُ مِنْ أَجْلِی لِلصَّائِمِ فَرْحَتَانِ: فَرْحَهٌ عِنْدَ فِطْرِهِ، وَفَرْحَهٌ عِنْدَ لِقَاءِ رَبِّهِ وَلَخُلُوفُ فِیهِ أَطْیبُ عِنْدَ اللهِ مِنْ رِیحِ الْمِسْکِ».[۱] «هر عمل آدمی‌زاد دو چندان می‌شود و هر نیکی، ده برابر تا هفت صد برابر می‌شود، …

«مَنْ لَمْ یدَعْ قَوْلَ الزُّورِ وَالْعَمَلَ بِهِ فَلَیسَ لِلهِ حَاجَهٌ فِی أَنْ یدَعَ طَعَامَهُ وَشَرَابَهُ».[۱] «کسی که سخن دروغ و عمل به آن‌ را ترک نکند، پس خدا هیچ نیازی ندارد که او غذا و آبش را کنار بگذارد». [۱]– بخاری، ۱۷۷۰٫

«إِذَا کَانَ یَوْمُ صَوْمِ أَحَدِکُمْ، فَلَا یَرْفُثْ، وَلَا یصْخَبْ فَإِنْ سَابَّهُ أَحَدٌ اَوْ قَاتَلَهُ فَلْیَقُلْ: إِنِّی صَائِمٌ».[۱] «وقتی یکی از شما روزه داشت، دشنام و ناسزا نگوید و یا با صدای بلند بر دیگری داد نزند و اگر یکی به او بد گفت و یا با او جنگید، بگوید: من روزه هستم». [۱]– بخاری، ۱۷۷۱ و مسلم، ۱۹۴۴٫

«إِنَّ اللهَ إِذَا أَحَبَّ عَبْدًا دَعَا جِبْرِیلَ فَقَالَ: إِنِّی أُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبَّهُ، قَالَ: فَیُحِبُّهُ جِبْرِیلُ، ثُمَّ یُنَادِی فِی السَّمَاءِ فَیَقُولُ: إِنَّ اللهَ یُحِبُّ فُلَانًا فَأَحِبُّوهُ، فَیُحِبُّهُ أَهْلُ السَّمَاءِ، قَالَ ثُمَّ یُوضَعُ لَهُ الْقَبُولُ فِی الْأَرْضِ، وَإِذَا أَبْغَضَ عَبْدًا دَعَا جِبْرِیلَ فَیَقُولُ: إِنِّی أُبْغِضُ فُلَانًا فَأَبْغِضْهُ، قَالَ فَیُبْغِضُهُ جِبْرِیلُ، ثُمَّ یُنَادِی فِی أَهْلِ السَّمَاءِ إِنَّ اللهَ یُبْغِضُ فُلَانًا فَأَبْغِضُوهُ، قَالَ: فَیُبْغِضُونَهُ، …

حدیث قدسی: «وَمَا یَزَالُ عَبْدِی یَتَقَرَّبُ إِلَیَّ بِالنَّوَافِلِ حَتَّى أُحِبَّهُ، فَإِذَا أَحْبَبْتُهُ: کُنْتُ سَمْعَهُ الَّذِی یَسْمَعُ بِهِ، وَبَصَرَهُ الَّذِی یُبْصِرُ بِهِ، وَیَدَهُ الَّتِی یَبْطِشُ بِهَا، وَرِجْلَهُ الَّتِی یَمْشِی بِهَا، وَإِنْ سَأَلَنِی لَأُعْطِیَنَّهُ، وَلَئِنِ اسْتَعَاذَنِی لَأُعِیذَنَّهُ».[۱] «بنده‌ام با ادای نوافل پیوسته به من نزدیک می‌شود تا آنجا که دوستش بدارم، پس زمانی که او را دوست داشتم، شنوایی‌اش باشم که با …

ابوهریره رضی الله عنه می‌گوید: رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِنَّ أَثْقَلَ صَلَاهٍ عَلَى الْمُنَافِقِینَ صَلَاهُ الْعِشَاءِ، وَصَلَاهُ الْفَجْرِ، وَلَوْ یَعْلَمُونَ مَا فِیهِمَا لَأَتَوْهُمَا وَلَوْ حَبْوًا».[۱] «گران‌ترین نماز بر منافقان نماز صبح و عشا است و اگر آن‌ها از اجری که در این دو نهفته است، آگاه بودند، سینه خیز هم که شده برای ادای آن می‌آمدند». [۱]– …

عثمان بن عفان رضی الله عنه می‌گوید: از پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم شنیدم که فرمود: «مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِی جَمَاعَهٍ فَکَأَنَّمَا قَامَ نِصْفَ اللَّیْلِ، وَمَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فِی جَمَاعَهٍ فَکَأَنَّمَا صَلَّى اللَّیْلَ کُلَّهُ».[۱] «کسی که نماز عشا را با جماعت بخواند گویی که نصف شب را نماز خوانده و آن‌که نماز صبح را به همراه جماعت ادا کند، …

ابو موسی اشعری رضی الله عنه می‌گوید: رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «إِنَّ أَعْظَمَ النَّاسِ أَجْرًا فِی الصَّلَاهِ أَبْعَدُهُمْ إِلَیْهَا مَمْشًى، فَأَبْعَدُهُمْ، وَالَّذِی یَنْتَظِرُ الصَّلَاهَ حَتَّى یُصَلِّیَهَا مَعَ الْإِمَامِ أَعْظَمَ أَجْرًا مِنَ الَّذِی یُصَلِّیَهَا ثُمَّ یَنَامُ».[۱] «بیش‌ترین ثواب را در نماز، کسانی می‌برند که مسیر طولانی‌تری را طی نمایند و سپس کسانی است که راه‌شان دورتر است و …

«وَالَّذِی نَفْسِی بِیَدِهِ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ آمُرَ بِحَطَبٍ، فَیُحْطَبَ، ثُمَّ آمُرَ بِالصَّلاَهِ، فَیُؤَذَّنَ لَهَا، ثُمَّ آمُرَ رَجُلًا فَیَؤُمَّ النَّاسَ، ثُمَّ أُخَالِفَ إِلَى رِجَالٍ، فَأُحَرِّقَ عَلَیْهِمْ بُیُوتَهُمْ».[۱] «سوگند به آن ذاتی که جانم در قبضه‌ی اوست، بر آن شدم تا دستور جمع‌آوری هیزم دهم، پس هیزم جمع شود، سپس فرمان نماز دهم، آنگاه برایش اذان گویند، سپس من به مردی امر …

عبدالله بن مسعود رضی الله عنه در این باره می‌گوید: «مَنْ سَرَّهُ أَنْ یَلْقَى اللهَ غَدًا مُسْلِمًا، فَلْیُحَافِظْ عَلَى هَؤُلَاءِ الصَّلَوَاتِ حَیْثُ یُنَادَى بِهِنَّ، فَإِنَّ اللهَ شَرَعَ لِنَبِیِّکُمْ سُنَنَ الْهُدَى، مَنْ سُنَنَ الْهُدَى، وَلَوْ أَنَّکُمْ صَلَّیْتُمْ فِی بُیُوتِکُمْ کَمَا یُصَلِّی هَذَا الْمُتَخَلِّفُ فِی بَیْتِهِ، لَتَرَکْتُمْ سُنَّهَ نَبِیِّکُمْ، وَلَوْ تَرَکْتُمْ سُنَّهَ نَبِیِّکُمْ لَضَلَلْتُمْ، وَلَقَدْ رَأَیْتُنَا وَمَا یَتَخَلَّفُ عَنْهَا إِلَّا مُنَافِقٌ مَعْلُومُ …

رسول‌الله صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «مَنْ غَدَا إِلَى المَسْجِدِ وَرَاحَ، أَعَدَّ اللَّهُ لَهُ نُزُلَهُ مِنَ الجَنَّهِ کُلَّمَا غَدَا أَوْ رَاحَ».[۱] «کسی که صبح‌گاهان آهنگ مسجد کند یا شام‌گاهان به مسجد رود خداوند به تعداد رفت و آمدهایش در روز یا شب، پذیرایی‌ها و نعمت‌هایی برای او در بهشت آماده می‌کند». [۱]– بخاری، ۶۲۲ و مسلم، ۱۰۷۳٫

رسول اکرم صلی الله علیه وسلم در شأن فرد مسلمان می‌فرماید: «إِذَا تَوَضَّأَ، فَأَحْسَنَ الوُضُوءَ، ثُمَّ خَرَجَ إِلَى المَسْجِدِ، لاَ یُخْرِجُهُ إِلَّا الصَّلاَهُ، لَمْ یَخْطُ خَطْوَهً، إِلَّا رُفِعَتْ لَهُ بِهَا دَرَجَهٌ، وَحُطَّ عَنْهُ بِهَا خَطِیئَهٌ، فَإِذَا صَلَّى، لَمْ تَزَلِ المَلاَئِکَهُ تُصَلِّی عَلَیْهِ، مَا دَامَ فِی مُصَلَّاهُ: اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَیْهِ، اللَّهُمَّ ارْحَمْهُ، وَلاَ یَزَالُ فِی صَلاَهٍ مَا انْتَظَرَ الصَّلاَهَ».[۱] «چون به …

«صَلاَهُ الجَمَاعَهِ تَفْضُلُ صَلاَهَ الفَذِّ بِخَمْسٍ وَعِشْرِینَ دَرَجَهً».[۱] «نماز جماعت بیست و هفت درجه بر نماز انفرادی برتری دارد». [۱]– بخاری، ۶۰۹ و مسلم، ۱۰۳۸٫

عثمان رضی الله عنه می‌گوید: شنیدم که رسول خدا صلی الله علیه وسلم فرمود: «قُولُ مَا مِنَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ تَحْضُرُهُ صَلَاهٌ مَکْتُوبَهٌ فَیُحْسِنُ وُضُوءَهَا وَخُشُوعَهَا وَرُکُوعَهَا، إِلَّا کَانَتْ کَفَّارَهً لِمَا قَبْلَهَا مِنَ الذُّنُوبِ مَا لَمْ یُؤْتِ کَبِیرَهً وَذَلِکَ الدَّهْرَ کُلَّهُ».[۱] «هیچ فرد مسلمانی نیست که نماز فرضی را دریابد و وضو، خشوع و رکوع آن‌را به نحو احسن انجام دهد …

از ابوهریره روایت شده که گفت: رسول اکرم صلی الله علیه وسلم فرمود: «الصَّلَوَاتُ الْخَمْسُ، وَالْجُمْعَهُ إِلَى الْجُمْعَهِ،کَفِّارَه لِمَا بَیْنَهُنَّ مَا لَمْ تُفشَ الْکَبَائِرَ».[۱] «مادامی که گناهان کبیره زیاد نباشد، نمازهای پنج‌گانه و این جمعه تا جمعه‌ی دیگر کفاره‌ی گناهانی است که در این میان انجام گرفته است». [۱]– مسلم، ۳۴۴٫

از جابر روایت شده که گفت: رسول گرامی اسلام فرمود: «مَثَلُ الصَّلَوَاتِ الْخَمْسِ کَمَثَلِ نَهْرٍ جَارٍ، غَمْرٍ عَلَى بَابِ أَحَدِکُمْ، یَغْتَسِلُ مِنْهُ کُلَّ یَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ».[۱] «مثال نمازهای پنج‌گانه چون نهر عمیق آبی است که در مقابل خانه‌ی یکی از شما جریان دارد و او روزی پنج مرتبه خود را در آن می‌شوید». [۱]– صحیح مسلم (۶۶۸). [مصحح]

از ابوهریره رضی الله عنه  روایت شده که گفت: از رسول خدا صلی الله علیه وسلم شنیدم که فرمود: «أَرَأَیْتُمْ لَوْ أَنَّ نَهْرًا بِبَابِ أَحَدِکُمْ یَغْتَسِلُ مِنْهُ کُلَّ یَوْمٍ خَمْسَ مَرَّاتٍ، مَا تَقُولُونَ؟ هَلْ یَبْقَى مِنْ دَرَنِهِ؟» قَالُوا: لَا یَبْقَى مِنْ دَرَنِهِ شَیْءٌ». «به من بگویید اگر نهری جلو در خانه‌ی یکی از شما جریان داشته باشد و هر روز …

«مَنِ التَمَسَ رِضَاءَ اللَّهِ بِسَخَطِ النَّاسِ کَفَاهُ اللَّهُ مُؤْنَهَ النَّاسِ، وَمَنِ التَمَسَ رِضَاءَ النَّاسِ بِسَخَطِ اللَّهِ وَکَلَهُ اللَّهُ إِلَى النَّاسِ».[۱] «هر کس رضای خدا را بر نارضایتی مردم ترجیح دهد خداوند او را از شر مردم حفظ می‌کند و هر کس رضایت مردم را بر خشم و نارضایتی خدا ترجیح دهد خداوند او را به مردم وا گذارد». [۱]– سنن …

«عَجَبًا لِأَمْرِ الْمُؤْمِنِ، إِنَّ أَمْرَهُ کُلَّهُ خَیْرٌ، إِنْ أَصَابَتْهُ سَرَّاءُ شَکَرَ، فَکَانَ خَیْرًا لَهُ، وَإِنْ أَصَابَتْهُ ضَرَّاءُ، صَبَرَ فَکَانَ خَیْرًا لَهُ».[۱] «شگفتا از کار مسلمان که تمام کارهایش به خیر و صلاح اوست، اگر خوشی و نعمتی به او رسد شکر و سپاس گوید که برایش خیر و نیکی است و اگر سختی و ضرری دامن‌گیرش گردد، صبر و شکیبایی …

«لَا یؤمِنُ اَحَدُکُم حَتَّى یکُونَ هَوَاهُ تَبعاً لِمَا جِئتُ بِهِ».[۱] «هیچ یک از شما ایمان ندارد تا این‌که هوا و خواسته‌اش مطیع برنامه و روشی باشد که من آورده‌ام». [۱]– اربعین نووی، ۴۱٫

از کلمه‌ی طیبه «لا اله الا الله محمد رسول الله»، کسی می‌تواند استفاده‌ی درست و بهینه را کند و به فیض کامل برسد و به گنجینه‌های آن دست یابد و فوائد آن را فرا چنگ آورد که واجد هفت شرط باشد: ۱- علم. ۲- یقین. ۳- اخلاص. ۴- صداقت. ۵- محبت و عشق. ۶- اطاعت و فرمانبرداری. ۷- اعتقاد به …

در میان نویسندگان معمول و متداول است که به کثرت در مباحث علمی، از علائم و نشانه‌های اختصاری استفاده می‌کنند که در اینجا نیز ما به ذکر پاره‌ای از آن‌ها می‌پردازیم که عبارتند از: ردیف علامت و نشانه معنی و مفهوم ۱ ۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ ۱۰ ۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸ ۱۹ …

«عبدالله»: هرگاه این نام در آخر سند حدیث آورده شود، مرادش: «عبدالله بن مسعود» می‌باشد.

«ابن عباس»: مراد «عبدالله بن عباس (پسر عموی پیامبر اکرم صلی الله علیه وسلم) می‌باشد و اگر حدیثی را برادرش «فضل بن عباس» روایت کند محدثین به خاطر اینکه التباسی میان «فضل» و «عبدالله» پیش نیاید، نامش را ذکر می‌کنند و «فضل بن عباس» می‌گویند، نه «ابن عباس».

«الصدر الاول»: [صدر نخست اسلام]، این اصطلاح بر قرون سه گانه‌ای که ازجانب پیامبراکرم ج مشهود به خیرو صلاح می‌باشند،اطلاق می‌گردد که عبارتنداز: «صحابه، تابعین، و تبع تابعین».

صحابه‌هایی که حدیث زیاد روایت کرده‌اند، به ترتیب عبارتند از: ۱- حضرت ابوهریره. (تعداد مرویات: ۵۳۷۴ حدیث) ۲- حضرت عبدالله بن عمر. (تعداد مرویات: ۲۶۳۰ حدیث) ۳- حضرت انس بن مالک. (تعداد مرویات: ۲۲۸۶ حدیث) ۴- حضرت عایشه‌ی صدیقه. (تعداد مرویات: ۲۲۱۰ حدیث) ۵- حضرت عبدالله بن عباس. (تعداد مرویات: ۱۶۶۰ حدیث) ۶- حضرت جابر بن عبدالله. (تعداد مرویات: ۱۵۴۰ …

علامه مسروق می‌گوید: علم و دانش صحابه، به شش تن از صحابه منتهی می‌گردد که عبارتند از: «حضرت عمر، حضرت أبی بن کعب، زیدبن ثابت، ابوالدرداء، عبدالله بن مسعود و حضرت علی». و علم این شش نفر، در حضرت علی و حضرت عبدالله بن مسعود خلاصه می‌شود. و امام نووی می‌گوید: در میان صحابه بیشترین فتواها از حضرت عبدالله بن …

استاد ابو نصر بغدادی در کتاب «الاصول الخمسه عشر» می‌گوید: چهارتن از صحابه چنان‌اند که درباره‌ی تمام ابواب فقهی (به نحوی از انحاء)، سخنی از آن‌ها منقول و مروی است: حضرت علی، حضرت زید، حضرت ابن عباس، حضرت ابن مسعود. و در هرمسئله‌ای که این چهارتن، متفق القول باشند، امت اسلامی نیز با آن‌ها یکصدا خواهند بود و در مقابل …

فقهای هفتگانه مدینه منوره: در مدینه‌ی منوره، علم و دانش و فرزانگی به هفت نفر، منتهی می‌گردد که عبارتند از: سعید بن مسیب بن أبی وهب (متوفی ۹۴ هـ): وی یکی از طلایه داران و پیشگامان پیشتازِ عرصه‌ی حدیث و فقه و زهد و تقوا بود.[۱] عروه بن زبیر بن عوام: وی فقیهی وارسته و مؤثق، و عالمی شهیر و …

«التنبیه»: از «نبه» گرفته شده و به معنای «آگاهی و هوشیاری» است (و «تنبیه»: یعنی بیدار کردن، هوشیار ساختن، و آگاه کردن کسی بر امری). و در اینجا مصدر (که «التنبیه» باشد) به معنای «اسم مفعول» [یعنی «مُنبَّه بِه»] است یعنی «کاری که باید نسبت به آن آگاه شد».   «الفائده»: در لغت به این معنی است: «کل ما استفید …

بعضی از اصطلاحات (۱) «الثّنِی» ‌[به کسر نون]: کاری که دو مرتبه انجام شود. پیامبر ج می‌فرماید: «لاثنیّ فی الصدقه» در سال، دو بار زکات گرفته نمی‌شود. «أیش»: مختصر «أیّ شیءٍ» است که عرب‌ها در محاورات و مکالمات خود، به جای «أیّ شیءٍ» ـ أیش ـ می‌گویند. «کتاب»: نوشته شده‌ای که مختص به موضوعی خاص از علم و دانش، و …

واژه‌های استفهام و پرسش واژه‌هایی که برای سؤال و پرسش به کار می‌روند، ده تا هستند که عبارتند از: ۱ و ۲ – «ما» و «ماهو»: به ذریعه‌ی این دو واژه، ازماهیت اشیاء، سؤال می‌شود. ۳- «أی»: به وسیله‌ی این واژه از «مُمیز» اشیاء سوال می‌شود. ۴- «کیف»: برای سؤال ازکیفیت و حالت ۵- «مَن»: برای سؤال از افراد و …

ضابطه‌ی واژه‌های عجمی و عربی واژه‌های عجمی (غیرعربی) ، بدین جهت «عجمی» محسوب می‌شوند، چرا که واضع نخست آن‌ها، عجم و غیرعرب بوده است. بنابراین اگر بعدها عرب‌ها نیز آن واژه‌ی عجمی را در محاورات خویش، به کار برند، ضرری به عجمی بودن آن نمی‌رسانند چرا که واضعِ نخست آن، عجمی بوده است. به عنوان مثال: اگر فردی عرب، نام …