فرق بین منافق و مؤمن محمد بن منصور می‌فرماید: یک مرتبه در مجلس (درس یا موعظۀ) امام بخاری رحمه الله حضور داشتیم، ناگهان شخصی از میان ریشش نجاستی را بیرون کرده و بر روی امام بخاری انداخت، امام بخاری رحمه الله را دیدم که به این شخص و حاضرین در مجلس نگاه می‌کنند، اما وقتی دیدند که اهل مجلس به آنچه پیش …

  یحیی بن اکثم شبی را در نزد مأمون (خلیفه عباسی) گزراند، یحیی می‌گوید: پاسی از شب گذشته بود که از خواب بیدار شدم، از جایم برخاستم تا جهت رفع تشنگی آب بنوشم، در همین ضمن مأمون هم از خواب برخاست و گفت: چه خبر است؟ گفتم: تشنه‌ام می‌خواهم آب بنوشم، فوراً از جایش بلند شد و برایم آب آورد. …

  احمد بن نصر رحمه الله از علمای مشهور دوران خودش بشمار می‌رفت، واثق (خلیفۀ عباسی) وی را به خاطر انکار عقیده خلق قرآن در حضور عموم مردم به شهادت رساند. ابراهیم بن اسماعیل می‌فرماید: مردمان بعد از شهادتش مشاهده نمودند که دارد قرآن مجید را تلاوت می‌فرماید. من (ابراهیم بن اسماعیل) هم در پی این شدم تا این صحنه را …

  حضرت ابراهیم بن المهلب رحمه الله می‌فرماید: یک دفعه غلامی را در بیابان دیدم که مشغول خواندن نماز بود، همانجا ایستادم تا ببینم برای چه و به چه هدفی در این صحرا نماز می‌خواند، وقتی از خواندن نماز فارغ شد از او پرسیدم: آیا در این بیابان همدم و مونسی داری؟ گفت: آری، دوباره پرسیدم: آیا زادراه و توشه‌ای به …

  محمد بن سلام رحمه الله از علمای طراز اول عصرش بشمار می‌رفت. از بین تألیفات و تصنیفات‌شان، کتاب «طبقات الشعراء» در فن شعر و شاعری بسیار مشهور می‌باشد، امام احمد بن حنبل رحمه الله از شاگردان برومند این شخصیت بزرگوار بودند، حسین بن فهم رحمه الله از شاگردان ایشان می‌فرماید: یک مرتبه محمد بن سلام به عنوان میهمان به نزد ما تشریف …

  حضرت علی رضی الله عنه به کسانی که با ایشان ملاقات می‌کردند، آنان را به موارد زیر توصیه می‌فرمود: در دنیا از گناهانت بترس. بغیر از خدا با کسی دیگر پیمان دوستی برقرار نکن. نسبت به فراگیری چیزی که از آن آگاهی نداری احساس شرمندگی نکن. اگر نسبت به چیزی که از آن آگاهی نداری از تو سوالی شد، …

  علامه واقدی رحمه الله (از محدثین و مؤرخین بزرگ) می‌فرماید: دو دوست داشتم که یکی هاشمی تبار بود. به هر حال یک دفعه بنابر یک سری مشکلات، دچار بحران مالی شدیم. روزی همسرم به من گفت: ما و شما هر طور شده، می‌توانیم در مقابل این بحران‌ها ایستادگی نمائیم، اما اکنون عید به سر رسیده، بچه‌های همسایه‌ها لباس‌های نو می‌پوشند …

  علامه زمخشری از علمای مشهور علم تفسیر و لغت از ناحیۀ پا لنگ بود، علامه دامغانی رحمه الله از ایشان پرسید که چگونه پایتان لنگ شد؟ در پاسخ گفت: دوران کودکی‌ام گنجشکی را با نخی بسته بودم و آن را طوری کشیدم که پایش شکست. از این سانحه مادرم بسیار غمگین گشت و گفت: خدا پایت را بشکند. به هر …

  حضرت منذر بن سعید رحمه الله در اجرای امور دینی بسیار سختگیر بود. ناصر بالله (خلیفه عباسی) احترام ایشان را بجای می‌آورد، با توجه به این احیاناً اگر از ناحیۀ خلیفه نسبت به اجرای امور دینی کوتاهی صورت می‌گرفت فوراً وی را سرزنش نموده و مورد تنبیه و بازخواست قرار می‌داد. هنگامی که خلیفه قصر «زهراء» را تعمیر نمود. حضرت …

  یک دفعه ابن سماک رحمه الله پیش هارون رحمه الله نشسته بود، در همین ضمن هارون الرشید تقاضای آب نوشیدن نمود، بعد از اینکه خدمتگذار آب را آورد، ابن سماک رو به هارون کرده گفت: ای امیرالمؤمنین، قبل از اینکه این آب را بنوشید به این سؤال پاسخ دهید که اگر این آب را به شما ندهند، به چقدر حاضری که …

  حضرت ضراره بن ضمره به دستور حضرت معاویه ضی الله عنه شمه‌ای از حالات حضرت علی ضی الله عنه را این‌چنین بیان فرمود: «ای امیرالمؤمنین، حضرت علی دنیا و عظمتش را به دیدۀ حقارت می‌نگریست، با تاریکی شب انس و الفت برقرار کرده بود، همیشه لباس‌های درشت می‌پوشید و غذاهای ساده تناول می‌فرمود. در اواخر شب می‌دیدم که محاسن خویش را …

  یک دفعه ابو حازم رحمه الله در محضر حضرت عمر بن عبدالعزیز رحمه الله حضور داشت، حضرت عمر بن عبدالعزیز از این بزرگوار خواستار پند و اندرزی شد. ابوحازم رحمه الله فرمود: «ای خلیفه، دراز بکش و بیندیش که مرگ بر بالینت سایه افکنده و از خودت بپرس که در این وقت چه چیزی را بیشتر می‌خواهی، لذا همان چیز را …

  امام فخرالدین رازی رحمه الله از علمای طراز اول عصر خویش می‌باشند. برنامه‌های فرهنگی آنان به اندازه‌ای گسترده بود که تقریباً پیرامون هر موضوع و هر مسئله‌ای کتابی را تصنیف و یا تألیف نموده‌اند، «تفسیر کبیر» از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. امام رازی/ در زمان سلطان شهاب الدین غوری رحمه الله می‌زیسته‌اند. یک دفعه در ضمن سخنرانی به سلطان گفتند: …

  مجالس موعظۀ حضرت شیخ عبدالقادر گیلانی رحمه الله در راستای پذیرش معنویت آنچنان مؤثر می‌بود که بر قلب‌های مرده، روح مسیحائی دمیده می‌شد، اکنون به چند گفتار از این شیخ بزرگوار رحمه الله توجه بفرمائید: بیدار شدنت را برای بعد از مرگ مگذار، زیرا بیداری آن وقت سودی نخواهد داشت، این حقیقت را همیشه بپذیر که آخرین روز همین امروز …

  امام نفطویه رحمه الله می‌فرماید: عباس بن وزیر به من گفت: روزی در پیش مأمون نشسته بودیم، ناگهان مأمون عطسه‌‌ای زد، لیکن کسی جواب عطسۀ وی را نداد. چنانچه از این سکوت و برخورد ما ناراحت شده گفت: چرا این سنت را ترک نمودید؟ در پاسخ گفتیم: بخاطر پاس احترام و عظمت امیرالمؤمنین این کار را نکردیم. اما مأمون …

  سلیمان بن داوود رحمه الله می‌فرماید: از حضرت عبدالله بن مبارک رحمه الله پرسیدم: در دنیا چه کسانی از اهل کار و صلاحیت واقعی هستند؟ فرمود: علما. سلیمان بن داوود دوباره پرسید: پادشاهان و امیران روی زمین چه کسانی هستند؟ فرمود: قدرت و حکومت از آنِ زاهدان (پرهیزگاران) است. نعیم بن حماد رحمه الله می‌فرماید: حضرت عبدالله بن مبارک رحمه الله هرگاه …

  شهر مدینه از صبح هنگام به ماتم‌کده‌ای تبدیل شده، مردم از این اقدام خلیفه که دستور شلاق زدن امام را صادر نموده بسیار خشمگین و در غم و اندوه بسر می‌برند، جرم امام این بود که ایشان می‌فرمودند: حق خلافت از آنِ نفس زکیه است و منصور خلیفه عباسی جبراً از مردم بیعت گرفته و در شریعت جبر هیچگونه …

  در بیستم ذی قعده سال ۷۲۸ ﻫ. ق در قلعه‌ای در دمشق اسیری در حالی که آخرین لحظه‌‌های زندگی را می‌گذراند، این آیه: ﴿إِنَّ ٱلۡمُتَّقِینَ فِی جَنَّٰتٖ وَنَهَرٖ ۵۴ فِی مَقۡعَدِ صِدۡقٍ عِندَ مَلِیکٖ مُّقۡتَدِرِۢ ۵۵﴾ [القمر: ۵۴-۵]. «یقیناً پرهیزگاران در باغ‌ها و نهرهاى بهشتى جاى دارند. در جایگاه صدق نزد خداوند مالک مقتدر!». ورد زبانش بود. باز هم …

  در حضور معتصم (از خلفای بنی عباس) یک شخص زندانی که در زنجیر بسته شده بود را آوردند[۱]. خلیفه و آن دسته از علمائی که دارای طرز تفکر اعتزالی بودند، در پی این بودند تا امام به هر صورت ممکن نظریۀ مخلوق بودن قرآن را بپذیرد. اما آن امام بزرگوار و مجاهد با آواز بلند این چنین می‌فرمود: «أعطونی …

  جمعی از بزرگان با ارسال نامه‌ای به محضر امیرالمؤمنین حضرت عمر بن عبدالعزیز رحمه الله خواستار پند و اندرز شدند. حضرت عمر بن عبدالعزیز رحمه الله در پاسخ نامه آنان فرمود: این واقعیت را بپذیرید که طالب دنیا هرگز دوستدار شما نمی‌باشد، و آن کسی که در فکر آخرت باشد همنشینی شما را نمی‌تواند برگزیند. بنابراین هر وقت خواهشات خویش …

  یحیی بن معین رحمه الله از محدثین بسیار بزرگ هستند، چنانچه امام احمد بن حنبل رحمه الله در مورد ایشان می‌فرماید: از هر آن حدیثی که یحیی بن معین اطلاعی نداشته باشد، اینطور باید فهمید که آن حدیث پایه و اساس علمی ندارد. علی بن مدینی رحمه الله می‌فرماید: یحیی بن معین سرچشمۀ علم حدیث برای همۀ ائمۀ علم حدیث می‌باشند. …

  خالد بن یزید رحمه الله از علما و عرفای برجسته، که در علم حدیث مرتبۀ بسیار بلندی داشت تا جائی که امام زهری رحمه الله نیز از ایشان نقل روایت می‌نمود. در حق‌گوئی به غیر از خدا، از دیگران کوچک‌ترین ترس و واهمه‌ای نداشت. چنانچه عبدالملک بن مروان (از خلفای بنی‌امیه) را چندین مرتبه به خاطر ارتکاب اشتباهاتش مورد …

  یحیی بن معاذ  از بزرگان عهد خودشان بود، یک دفعه فرمود: «دنیا ویرانه‌ای است و از این دنیا همان قلبی ویرانه‌تر است که در پی آبادی دنیا باشد. آخرت محل آبادی است و در قبال آخرت همان قلبی آبادتر است که در فکر آبادانی آخرت باشد. برادر تو همان شخصی است که تو را از عیب‌هایت آگاه سازد و …

  حضرت حسن بصری می‌فرماید: در محله‌ای از محله‌های بصره آنچنان آتش‌سوزی رخ داد که به غیر از یک کپر، چیزی دیگر باقی نماند. والی بصره حضرت ابوموسی اشعریس بود، بعد از تحقیقات معلوم گردید که آن کپر متعلق به درویشی بود که در آن محل زندگی می‌نمود، چنانچه وی از خداوند این دعا را نموده بود که بر اثر …

  عبدالواحد بن زید می‌فرماید: روزی به بازار رفتم، در مسیر راه با یک شخص جذامی، در حالیکه بدنش مجروح بود برخورد کردم، بچه‌های شرور و ویلگرد محله وی را با سنگ طوری می‌زدند که بر اثر آن رخسارش خون‌آلود شده بود، با توجه به این باز هم لب‌هایش حرکت می‌کرد، به نزدش رفتم تا ببینم چه می‌گوید، متوجه شدم …

امام ابن القیم رحمه الله تعالی: « طوبى لمن شغله عیبه عن عیوب الناس و ویل لمن نسی عیبه و تفرغ لعیوب الناس، فالأول علامه السعاده و الثانی علامه الشقاوه». [«طریق الهجرتین» (ص : ۱۷۶)] «خوشا بحال کسی که پرداختن به عیبش وی را از عیوب مردم غافل کرده، و وای بر آنکسی که عیب خود را فراموش کرده و …

امام ابن القیم رحمه الله تعالی： الله متعال در توصیف منافقین می فرمایند： الله را یاد نمی کنند مگر به مقدار اندک و کعب ابن مالک رحمه الله تعالی فرمود： و هر کس الله متعال را به کثرت یاد نماید، از نفاق دور خواهد بود. [ الوابل الصیب ]

علامه ابن عثیمین رحمه الله： اگر خواهان هدایت هستی، بدون هیچ عجله و شتابی، به تدبر و تفکر در آیات قرآن بپرداز و از آن غافل مباش. امروزه بسیاری از کسانی که قرآن می خوانند، یا برای کسب پاداش قرائت است و یا برای تبرک به آن؛ و نه برای تدبر در آن. لذا از گنجینه های سودمند آن بی …

محمد بن سیرین رحمه الله： «گروهی فراگیری علم و همنشینی با علما را رها کرده و به نماز و روزه مشغول شدند، تا جایی که پوست برخی از آنها به استخوانشان چسبید، سپس با سنت مخالفت کرده و هلاک شدند و خون‌ مسلمانان را ریختند. سوگند به آنکه معبود حقی جز او نیست هر کس کاری را از روی نادانی …

امام ابن القیم رحمه الله تعالی： پس کسی که از توحید روگردانی کند، خواه ناخواه مشرک است، و کسی که از سنت روگردانی کند، خواه ناخواه مبتدع است. [ إغاثه اللهفان ۲۲۴/۱ ]

علامه ابن عثیمین رحمه الله： هر اندازه اعمال نیک داشته باشی، به عمل خویش مغرور نشو، زیرا عملت در برابر حق الله بر تو، اندک است. [شرح ریاض الصالحین ۱/۵۷۵]

شیخ الإسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： « اوّلین دلیلى که مجتهد را از همۀ ادلّۀ دیگر بى‌نیاز مى‌کند و با وجود آن به هیچ دلیل دیگرى نیاز ندارد، اجماع است که اگر آن را به دست آورد لازم نیست سایر ادلّه را پیگیری کند و لذا کتاب و سنّت مخالف با آن را باید تأویل کند یا منسوخ بداند. …

امام ابن القیم رحمه الله تعالی： مثال قلب مانند پرنده ای است که هر آنچه بالا رود از آفتها دور گردد و هر آنچه فرود آید در دام آفتها می افتد. [ الداﺀ و الدواء ۱۱۹ ]

شیخ الإسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： عبادت چیست؟ ” عبادت اسمی است در برگیرنده‌ی هر آنچه از اقوال و اعمال ظاهری و باطنی که خداوند آن را دوست دارد و بدان راضی است و بیزاری از آنچه ضد آن است و با آن منافات دارد. ” [ کتاب العبودیه – ص ۴ ]

رسول الله صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند： عبادت در هنگام هرج و مرج، مانند هجرت به سوی من است. [ صحیح مسلم / ش ۲۹۴۸ ] امام نووی رحمه الله می گوید： منظور از دوران هرج و مرج، زمانی ست که فتنه ها و آشفتگی ها نمایان می شود و مردم، جز شمار اندکی از آنان، از …

امام شاطبی رحمه الله تعالی： « برخی از نشانه های سعادت بنده عبارتند از： – آسان شدن طاعت و عبادت بر وی – موافقت افعالش با سنت – همنشینی با نیکوکاران – خوش اخلاقی با برادران ایمانی – نیکی به مردم – اهتمام به امور مسلمین – استفاده از وقت ». [ الإعتصام:۱۵۲/۲ ]

شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： هرگاه قلب طعم و مزه عبادت الله و اخلاص در اعمال برای الله را چشید، هیچ چیزی جای این طعم را برای قلب پر نمی کند. [ الفتاوی ۱۰/۱۸۷ ]

امام الأوزاعی رحمه الله： همانا مؤمن کمتر می گوید و بیشتر عمل میکند، اما منافق بیشتر سخن میگوید و کمتر عمل میکند. [«حلیه الأولیاء» حافظ أبو نعیم اصفهانی]

امام سفیان ثوری رحمه الله： «هنگامی که امر به معروف می‌کنی، از مؤمن پشتیبانی کرده‌ای و هنگامی که نهی از منکر می‌کنی، بینی‌ منافق را به خاک مالیده‌ای». [ الأمر بالمعروف للخلال/۶۷ ]

امام اصفهانی رحمه الله تعالی： کسی را که به هوای نفس یا بدعت تمایل دارد، نمی بینی مگر اینکه او را حیران و دارای قلبی مُرده می یابی؛ که توانایی نُطق به حق را ندارد. [ الحجه فی بیان المحجه ١/۴٣١ ]

شیخ الإسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： هرکس به هر اندازه از توحید و سنت دور باشد، به شرک و بدعت و افترا (دروغ بستن بر دین) نزدیکتر است. [ اقتضاء الصراط المستقیم لمخالفه أصحاب الجحیم، ص ۵٠١ ]

شیخ الاسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： مؤمن وظیفه دارد در برابر مصیبت ها، صبر پیشه کرده و تسلیم باشد. و در برابر گناهان، استغفار کرده و توبه نماید. [ الفرقان ۱/۱۳۵ ]

شیخ الإسلام ابن تیمیه رحمه الله تعالی： «محبت داشتن با اهل بیت رَضِیَ اللهُ عَنْهماُ بر ما فرض است، و به خاطر این محبت، الله به ما اجر و پاداش میدهد … و هرکس با اهل بیت بغض و کینه داشت پس بر او باد لعنت الله و فرشتگان و همه مردمان.» [ مجموع الفتاوى ( ۴ / ۴۸۷ ، …

علامه ابن عثیمین رحمه الله تعالی: علت نام گذاری صدقه به این نام، این ست که بیانگر صداقت بخشنده ی آن است. زیرا انسان، به مال و ثروت، میل و رغبت دارد. انسان، فقط به خاطر چیزی که بیشتر دوست دارد، از علایق و دلبستگی های خود می گذرد. لذا وقتی انسان، از مال خود به خاطر الله ﷻ صدقه …

  تا زنده هستیم در فکر آخرت خود باشیم و در کسب توشه بخل نورزیم. عن میمون بن مهران، قال： « لئن أتصدق بدرهم فی حیاتی، أحب إلی من أن یتصدق عنی بعد موتی بمائه درهم» [«حلیه الأولیاء» حافظ أبو نعیم اصفهانی] میمون بن مهران رحمه الله فرمود： « اگر یک درهم را در زمان حیاتم صدقه دهم، بیشتر از …