فرقه خوارج (۱)

خوارج: روشن شد که برخی ظالمان و فتنه جویان، عثمان بن عفان رضی­الله­عنه را به شهادت رساندند و پس از آن مسلمانان پراکنده شدند به­گونه­ای که جنگ صفین به مانند انفجاری مهیب، بر پا شد، بمب تحکیم به میان­شان انداخته شد و بلافاصله قیام خوارج منفجر شد. معاویه بن ابوسفیان از جمله کسانی بود که اعتقاد داشت به دلیل پراکندگی اصحاب و اهل حل و عقد، بیعت با علی منعقد نمی­شود و او پیش از هر چیز خون­خواهی عثمان را واجب می­دانست و بعد از خوان­خواهی، بیعت با یک امام را لازم و واجب می­دید. اما دلیلی که علی بن ابی طالب به آن استناد می­کردند این­ بود که در بیعتی که با او صورت گرفت، همان افرادی با او بیعت کردند که پیش از این با ابوبکر، عمر و عثمان بیعت کرده­اند و شورای مهاجرین و انصار وظیفه­ی برگزیدن و انتخاب خلیفه را برعهده دارد و نپذیرفتن این بیعت که در آن اجماع کرده­اند، معنایی ندارد و قابل قبول نیست و حق این است که با شخص خارج­ شده از جماعت جنگیده شود.

اما معاویه موضع خود را این­گونه بیان می­کند که او ولی دم عثمان است و تقاضای اجرای حکم و قصاص قاتلان عثمان را مطابق کلام الله متعال دارد: «وَمَن قُتِلَ مَظْلُوماً فَقَدْ جَعَلْنَا لِوَلِیِّهِ سُلْطَاناً فَلاَ یُسْرِف فِّی الْقَتْلِ إِنَّهُ کَانَ مَنْصُوراً»: «و کسی‌که مظلوم کشته شود، برای ولیش (برای حق قصاص) قدرتی قرار داده‌ایم، پس در کشتن (و خون‌خواهی) اسراف نکند، بی‌گمان او مورد حمایت است.» (اسراء: ۳۳) اهل شام نیز با او بیعت کردند و در این خون­خواهی، با او همراه شدند و به او اطمینان دادند که مال و جان خود را در این راه نثار کنند تا یا او را به مقصودش یعنی خون­خواهی عثمان برسانند و یا اینکه الله متعال جان­شان را بگیرد.

در مصادر مختلف مباحث و جدال­های عقلی که میان علی و خوارج روی داد، آمده است. جدال­هایی که نشانگر اعتقادات آنهاست. اما ما برخی از آرای آنها را به طور مستقیم از کتاب­های­شان بیان کرده­ایم. آنها شعارشان را اعلان کردند و شعارشان این بود که: «لاحکم الالله»: حکم کردن فقط از آن الله است…  اما چون علی رضی­الله­عنه این مساله را دریافت، معترض نشد زیرا به کتاب الله دانا و آگاه بود و به خوبی می­دانست که جریان تحکیم در برابر کتاب الله قرار نمی­گیرد و در پاسخ آنها گفت: «کلمه الحق ارید بها الباطل»: «سخن حقی است که از آن اراده باطل شده است.»

تمام خوارج بر تکفیر عثمان و علی اتفاق نظر داشتند و دلیل­شان هم این است که آنها به غیر حکم الله، حکم کرده­اند. می­گویند: «علی دو حَکَم و داور تعیین کرد و خود را از امارتِ  مومنان خلع نمود، عثمان نیز بر مومنان والیان ظالمی را گمارد، پس او نیز بر غیر حکم الله حکم کرده است، پس کافر است.»

مقاله پیشنهادی

سخنانی پیرامون آسان شدن بلاها

یکی از تاجران عاقل می‌گفت: وقتی، انسان سود ببرد و سالم برگردد، مصیبت، خیلی ناچیز …