اخلاق

از تو به عنوان پلی برای رسیدن به خواسته‌های خود استفاده می‌کنند

پیروانی که اگر با آنان موافق بودی بزرگت می‌دارند و اگر با آن‌ها مخالفت کردی کوچکت می‌شمارند در واقع از تو به عنوان پلی برای رسیدن به خواسته‌های خود استفاده می‌کنند نه برای رسیدن به حق. در حقیقت تو برای آنان پیروی هستی در شکل رهبر.

بیشتر بخوانید »

اگر میان تو و حق، کسی قرار گیرد

اگر میان تو و حق، کسی قرار گیرد که وی را [از حق] بزرگتر بدانی، حق را نخواهی دید، زیرا حق پشت کسانی که بزرگ انگاشته می‌شوند دیده نخواهد شد. بنابراین حق را بزرگ بدار تا هر چه غیر از آن است در نگاهت کوچک شود.

بیشتر بخوانید »

تخمین میزان واقعی نفوذ منافقان در جوامع مسلمان

منافقان دربارهٔ تخمین میزان واقعی نفوذ خود در جوامع مسلمان، بسیار دچار اشتباه می‌شوند: ﴿یَقُولُونَ لَئِن رَّجَعۡنَآ إِلَى ٱلۡمَدِینَهِ لَیُخۡرِجَنَّ ٱلۡأَعَزُّ مِنۡهَا ٱلۡأَذَلَّۚ وَلِلَّهِ ٱلۡعِزَّهُ وَلِرَسُولِهِۦ وَلِلۡمُؤۡمِنِینَ وَلَٰکِنَّ ٱلۡمُنَٰفِقِینَ لَا یَعۡلَمُونَ٨﴾ [المنافقون: ۸]. «[منافقان] می‌گویند اگر به مدینه برگردیم قطعا آنکه عزتمندتر است، آنکه را زبون‌تر است از آنجا بیرون خواهد کرد، در حالی که عزت از آنِ الله و …

بیشتر بخوانید »

صبر و تقوا سختی‌ها را به فرصت تبدیل می‌کند

خداوند به واسطهٔ صبر و تقوا سختی‌ها را به فرصت تبدیل می‌کند و نیرنگ دشمنان را باطل نموده و غم‌ها و غصه‌ها را برطرف می‌سازد: ﴿وَإِن تَصۡبِرُواْ وَتَتَّقُواْ لَا یَضُرُّکُمۡ کَیۡدُهُمۡ شَیۡ‍ًٔا﴾ [آل عمران: ۱۲۰]. «و اگر صبر و تقوا پیشه سازید نیرنگشان به شما زیانی نخواهد رساند».

بیشتر بخوانید »

یاری دادن ظالم علیه مظلوم

یکی از عوامل هلاکت یاری دادن ظالم علیه مظلوم است. در حدیث آمده که رسول الله صلی الله علیه وسلم فرمودند: «مَن نصر قومَه على غیرِ الحقِّ فهو کالبعیرِ الذی ردَى فهو ینزِعُ بذَنَبِه» [به روایت ابوداوود]. «هر کس قوم خود را در غیر حق یاری دهد مانند شتری است که در چاه افتاده و [می‌خواهند] آن را با دمش …

بیشتر بخوانید »

مسلمان غیرخویشاوند شایسته‌تر به دوستی است از کافرِ خویشاوند

نسب و خویشاوندی برای آشنا شدن با یکدیگر است، و دین برای نزدیک شدن انسان‌ها. بنابراین مسلمان غیرخویشاوند شایسته‌تر به دوستی است از کافرِ خویشاوند: ﴿وَجَعَلۡنَٰکُمۡ شُعُوبٗا وَقَبَآئِلَ لِتَعَارَفُوٓاْۚ إِنَّ أَکۡرَمَکُمۡ عِندَ ٱللَّهِ أَتۡقَىٰکُمۡ﴾ [الحجرات: ۱۳]. «…و شما را ملت‌ها و قبیله‌ها گرداندیم تا با یکدیگر آشنا شوید؛ و در حقیقت گرامی‌ترینِ شما نزد الله باتقواترینِ شماست…».

بیشتر بخوانید »

حداقل ظالم را ستایش نکنید

هر که از یاری دادن مظلوم ناتوان بود حداقل ظالم را ستایش نکند، زیرا تنها کسی دچار ستمگری می‌شود که عادت به شنیدن مدح و ستایش دارد نه نصیحت، و مدح و ستایش باعث فراموشی و سرکشی او می‌شود.

بیشتر بخوانید »

نیت خود را اصلاح کن تا الله کارت را برایت به صلاح آورد

نیت خود را اصلاح کن تا الله کارت را برایت به صلاح آورد: ﴿رَّبُّکُمۡ أَعۡلَمُ بِمَا فِی نُفُوسِکُمۡۚ إِن تَکُونُواْ صَٰلِحِینَ فَإِنَّهُۥ کَانَ لِلۡأَوَّٰبِینَ غَفُورٗا٢۵﴾ [الإسراء: ۲۵]. «پروردگار شما به آنچه در درونِ شماست آگاه‌تر است. قطعا او آمرزندهٔ توبه کنندگان است».

بیشتر بخوانید »

مخالفت با حق

همهٔ تباهی‌ها در حکومت‌ها و جوامع یا به سبب مخالفت با حق است، یا به سبب سوء تطبیق آن تا موافق با هوا و هوس مردم شود: ﴿وَلَوِ ٱتَّبَعَ ٱلۡحَقُّ أَهۡوَآءَهُمۡ لَفَسَدَتِ ٱلسَّمَٰوَٰتُ وَٱلۡأَرۡضُ وَمَن فِیهِنَّۚ﴾ [المؤمنون: ۷۱]. «و اگر حق از هوس‌های آنان پیروی می‌کرد بی‌شک آسمان‌ها و زمین و هر که در آن‌هاست تباه می‌شد».

بیشتر بخوانید »

علت سقوط حکومت ها

در سقوط سی حکومت بزرگ و کوچک دقت کردم؛ دیدم سقوط همهٔ آن‌ها از یک ضعف داخلی به دست منافقینی که قدرت یافته بودند آغاز شده، سپس دشمن [خارجی] آن حکومت را ضعیف یافته به آن هجوم آورده و ساقطش کرده است.

بیشتر بخوانید »

خداوند دعای پنهانی را دوست دارد،

خداوند دعای پنهانی را دوست دارد، زیرا به تنهایی با خداوند مناجات نمی‌کند مگر کسی که به نزدیک بودن او یقین دارد: ﴿ٱدۡعُواْ رَبَّکُمۡ تَضَرُّعٗا وَخُفۡیَهًۚ﴾ [الأعراف: ۵۵]. «پروردگار خود را به زاری و نهانی بخوانید…»

بیشتر بخوانید »

کلیدهای خیر و نیکی

یکی از بزرگ‌ترین نشانه‌های توفیق این است که خداوند انسان را راهنمای خیر قرار دهد. پیامبر ص می‌فرماید: «خوش به حال کسی که الله کلیدهای خیر و نیکی را به دست او قرار داده و وای بر کسی که الله کلیدهای شر و بدی را به دست او گذاشته است».

بیشتر بخوانید »

به این می‌گویند: دمکراسی!

عقل از انتقادِ بسیار تاثیر می‌پذیرد چنان‌که بدن از ضربات پی در پی متاثر می‌گردد و تسلیم می‌شود. عقل را با شلاق رسانه کتک می‌زنند و هرگاه تسلیم شد می‌گویند: این انتخاب اوست! او آزاد است. به این می‌گویند: دمکراسی!

بیشتر بخوانید »

غافل و خردمند

عاقل میان غرب‌گرایی در صنعت و غرب‌گرایی در دین و اخلاق تفاوت قائل است. خردمند از همه کس بهره می‌برد، حتی از حیوانات؛ از سگ وفاداری را می‌آموزد نه زوزه کشیدن، و از کرکس پرواز را نه خوردن مردار!.

بیشتر بخوانید »

بزرگ‌ترین فتنه برای انسان

بزرگ‌ترین فتنه برای انسان این است که همهٔ دلایل را در برابر او بیاورند اما باز قانع نشود: ﴿وَمَن یُرِدِ ٱللَّهُ فِتۡنَتَهُۥ فَلَن تَمۡلِکَ لَهُۥ مِنَ ٱللَّهِ شَیۡ‍ًٔاۚ أُوْلَٰٓئِکَ ٱلَّذِینَ لَمۡ یُرِدِ ٱللَّهُ أَن یُطَهِّرَ قُلُوبَهُمۡۚ﴾ [المائده: ۴۱]. «و هر که را الله بخواهد به فتنه بیندازد هرگز در برابر الله برای او از دست تو چیزی بر نمی‌آید. اینان …

بیشتر بخوانید »

سلطهٔ اخلاق بزرگ‌تر از سلطهٔ مال

سلطهٔ اخلاق بزرگ‌تر از سلطهٔ مال و جاه و قدرت است. پیامبر خدا صلی الله علیه وسلم می‌فرماید: «شما نمی‌توانید همهٔ مردم را با اموال خود جذب نمایید، اما می‌توانید با روی گشاده و اخلاق نیک آنان را به‌سوی خود مایل کنید».

بیشتر بخوانید »

نعمت باعث سرکشی و فراموشیِ انسان

نعمت باعث سرکشی و فراموشیِ انسان می‌شود. برای همین الله او را به دردها و سختی‌ها مبتلا می‌کند تا پروردگارش را یاد کند و به‌سوی او باز گردد: ﴿وَلَقَدۡ أَرۡسَلۡنَآ إِلَىٰٓ أُمَمٖ مِّن قَبۡلِکَ فَأَخَذۡنَٰهُم بِٱلۡبَأۡسَآءِ وَٱلضَّرَّآءِ لَعَلَّهُمۡ یَتَضَرَّعُونَ۴٢﴾ [الأنعام: ۴۲]. «بی‌شک [پیامبرانی را] به‌سوی امت‌های پیش از تو فرستادیم، پس آن‌ها را به تنگی معیشت و بیماری دچار ساختیم …

بیشتر بخوانید »

فریب و استدراج

هرگاه الله هلاکت ستمگر را اراده نماید او را دچار فریب و استدراج می‌کند تا با پای خود به‌سوی قتلگاهش برود: ﴿فَذَرۡنِی وَمَن یُکَذِّبُ بِهَٰذَا ٱلۡحَدِیثِۖ سَنَسۡتَدۡرِجُهُم مِّنۡ حَیۡثُ لَا یَعۡلَمُونَ۴۴ وَأُمۡلِی لَهُمۡۚ إِنَّ کَیۡدِی مَتِینٌ۴۵﴾ [القلم: ۴۴-۴۵]. «پس مرا با کسی که این سخن را دروغ می‌انگارد واگذار؛ به تدریج آنان را به طوری که متوجه نشوند به‌سوی عذاب …

بیشتر بخوانید »

خودنمایی و بی‌حجابی و برهنگی

خودنمایی و بی‌حجابی و برهنگی نخستین هدف ابلیس و ذریهٔ اوست: ﴿یَٰبَنِیٓ ءَادَمَ لَا یَفۡتِنَنَّکُمُ ٱلشَّیۡطَٰنُ کَمَآ أَخۡرَجَ أَبَوَیۡکُم مِّنَ ٱلۡجَنَّهِ یَنزِعُ عَنۡهُمَا لِبَاسَهُمَا لِیُرِیَهُمَا سَوۡءَٰتِهِمَآۚ﴾ [الأعراف: ۲۷] «ای فرزندان آدم شیطان شما را به فتنه نیندازد چنان‌که پدر و مادر شما را از بهشت بیرون راند و لباس‌شان را از آنان برکند تا عورت‌هایشان را بر آنان نمایان سازد…».

بیشتر بخوانید »

سه داستان زیبای سه ثانیه ای

  روستاییان تصمیم گرفتند براى بارش باران دعا کنند. در روزیکه براى دعا جمع شدند تنها یک پسربچه با خود چتر داشت. این یعنی ایمان…     کودک یک ساله اى را تصور کنید، زمانیکه شما او را به هوا پرت میکنید او میخندد زیرا میداند او را خواهید گرفت. این یعنى اعتماد…   هر شب ما به رختخواب میرویم، …

بیشتر بخوانید »

اثرات گناه

  إمام بن القیم رحمه الله فرمودند :   کمبود موفقیت، پنهان شدن حق، پژمردگی ذکر،دوری خلق، و دوری بین بنده و پروردگارش و منع اجابت دعا از گناه سرچشمه می گیرد.   کتاب الفوائد ۳۲

بیشتر بخوانید »

نزدیک ترین مردم به رحمت اللّه

  ️«نزدیک‌ ترین مردم به رحمت الله کسانی هستند، که بیشتر استغفار می ‌کنند، و به سوی او باز می ‌گردند:» ️»اللّه متعال میفرماید ﴿…لَوْلَا تَسْتَغْفِرُونَ اللَّهَ لَعَلَّکُمْ تُرْحَمُونَ﴾ «چرا از اللّه آمرزش نمی ‌خواهید؛ امید است، که مورد رحمت قرار گیرید» (نمل:۴۶)

بیشتر بخوانید »

آیا میدانید همیشه با چهار دوربین زنده شما رصد می شوید؟

    هرلحظه و هرزمان چهار دوربین زنده در حال فیلمبرداری از زندگی ما هستند که قرار است روزی در قیامت تمام زندگی ما را به نمایش بگذارند؟ *دوربین اول* خود خدا است. ألَمْ یَعْلَمْ بِأَنَّ اللَّهَ یَری؛ ‏آیا انسان نمیداند که خدا او را نگاه میکند؟ سوره مبارکه علق آیه /۱۴ *دومین دوربین* ملائک مقرب خدا هستند؛ ما یَلْفِظُ …

بیشتر بخوانید »

نسبت به چیزهای زودگذر غمگین مباش

  ابوعبدالرحمن محمد بن حسین رحمه الله می‌فرماید: بانویی به نام عایشه عبادت‌گزار بسیار بزرگی بود، دخترش را مورد خطاب قرار داده این‌چنین می‌گفت: نسبت به آن چیزی که فنا می‌شود (از بین می‌رود) خوشحال، و در صورت از بین رفتنش غمگین مباش. در اطاعت و بندگی الله، احساس خوشحالی بکن و از این‌که (خدای ناخواسته) از نگاه و توجهات …

بیشتر بخوانید »

مراعات نمودن حقوق دیگران

  در این برهه از زمان که خودخواهی و رجحانات نفسانی به اوج خود رسیده و هیچ‌گونه توجهی نسبت به حقوق دیگران نمی‌شود، واقعاً واقعه‌ای که الان ذکر می‌گردد بسیار آموزنده می‌باشد. علامه ابن جوزی رحمه الله در این مورد می‌فرماید: در بغداد تاجر متأهلی زندگی می‌کرد، بعد از مدتی دومین ازدواجش را نمود، اما همسر اول از جریان ازدواج …

بیشتر بخوانید »

نتیجۀ راستگویی و امانتداری

  شب در خاموشی و آرامش کامل در حال گذر است، خلیفه وقت «امیرالمؤمنین حضرت عمر فاروق» جهت بررسی اوضاع شهر و مردم در سطح شهر در حال گشت‌زنی است، ناگهان از منزلی صدای گفتگوی مادری با دخترش به گوش رسید که به او می‌گفت: شیر را با آب مخلوط کن. اما دختر این پاسخ را به مادرش می‌دهد: خیر، …

بیشتر بخوانید »

از ارجاع امانت به صاحبش، نباید غمگین شد

  هریک از زنان مسلمان در صدر اسلام الگوهای سازندۀ اخلاق عالیه و شایسته اسلامی در پرتو صبر و استقامت و ایثار و امانتداری برای آینده‌گان بوده‌اند و هستند. «اکنون به واقعه‌ای که برای یک خانواده مسلمان در صدر اسلام پیش آمد، می‌پردازیم تا قداست واقعی آن قدسیان هرچه بهتر نمایان گردد». فرزند حضرت ابوطلحه رضی الله عنه بیمار است، …

بیشتر بخوانید »

چگونگی تعزیۀ زن مسلمان

  رسول الله صلی الله علیه وسلم علاوه از همسر میت، برای دیگر خویشاوندان مرده مدت سه روز را برای عزا مقرر فرمودند، بانوان مسلمان در صدر اسلام بر همین دستورالعمل عمل می‌کردند. بعد از این‌که برادر حضرت زینب بنت جحش وفات کرد، بعد از سه روز به عزا نشستند در روز چهارم وقتی جمعی جهت اظهار تسلیت به خدمت …

بیشتر بخوانید »

چهل سال پی‌درپی روزه گرفت

  حضرت حفص بن عمر الجعفی رحمه الله می‌فرماید: در یمن بانویی به نام خنساء بنت خدام زندگی می‌کرد. چهل سال به‌طور مدام روزه بود تا جائی‌که پوست و استخوانش یک‌نواخت گردید، در یاد الله به اندازه‌ای گریست که هر دو چشمش نابینا گردید، به خاطر همین مجاهدت‌ها به آن درجه از معنویت رسید که شخصیت‌های برجسته‌ای هم‌چون حضرت طاووس رحمه …

بیشتر بخوانید »

حملات باطنی شیطان

  حضرت ابو ایوب قریشی رحمه الله می‌فرماید: یکی از بانوان خانوده‌شان، بسیار عبادت‌گزار و بر نماز و روزه بسیار مواظبت و مداومت داشت. روزی شیطان خواست از این طریق وی را بفریبد: ای بانوی بزرگوار، اگر همین‌طور به نماز و روزه‌ات ادامه دهید احتمال دارد به‌طول کلی جسمت نحیف و سایر اعضای بدنت ضعیف گردد. لذا بهتر همین است …

بیشتر بخوانید »

بیش از ضرورت نباید به دنبال دنیا رفت

  حضرت فضیل بن عیاض رحمه الله می‌فرمایند: حضرت عبدالواحد بن زید رحمه الله سه شب متوالی این دعا را نمود: ای بارالهی، شریک زندگی‌ام را در بهشت به من در همین دنیا نشان بده، می‌گویند: یک شب در عالم خواب به او گفتند که شریک زندگی‌ات در بهشت، میمونۀ سوداء خواهد بود. پرسیدم: او کجاست؟ گفته شد: در کوه و …

بیشتر بخوانید »

سبب افزایش مرتبۀ معنویت و کمالات

  ابواسحاق طبری روایت می‌کند: شخصی به نام احمد بن سلمان رحمه الله در عصر خودش از عباد بزرگ بود، طبری در شرح حال این بزرگوار می‌فرماید: احمد بن سلمان رحمه الله عموماً روزها را روزه می‌گرفت، با یک قرص نان افطار می‌نمود و قطعه‌ای از همین نان را جدا می‌کرد، زیرا در روز جمعه یک قرص کامل نان را …

بیشتر بخوانید »

بزرگی به تقوی است نه به نژاد

  با توجه به این‌که زیاد بن زیاد برده‌ای بیش نبود، اما شخصیت برجسته‌ای چون عمر بن عبدالعزیز رحمه الله نیز احترام وی را به‌جای می‌آورد، امام مالک بن انس رحمه الله می‌فرماید: زیاد بن زیاد رحمه الله از عبادت‌گزاران و فرزانگان و پرهیزگاران می‌باشد. محمد بن منکدر رحمه الله می‌گوید: زیاد بن زیاد رحمه الله را در آن حالی در مسجد دیدم که …

بیشتر بخوانید »

معزز و ذلیل‌بودن انسان در اختیار خودش می‌باشد

  حضرت سعید بن مسیب رحمه الله از بزرگان عصر تابعین است، آوازه و شهرت، علم و تقوی ایشان هرکجا را در برگرفته، یکی از خادمانش به‌نام بدر بیان می‌کند: بر حضرت سعید بن مسیب رحمه الله چهل سال به‌طور مدام طوری گذشت که قبل از اذان به مسجد تشریف می‌بردند. عبدالله بن محمد رحمه الله می‌گوید: حضرت سعید بن مسیب رحمه الله …

بیشتر بخوانید »

دنیا برای ما نیست

  حضرت عمر رضی الله عنه می‌فرمایند: روزی در محضر رسول الله صلی الله علیه وسلم حاضر بودیم، آثار حصیر بر کمر مبارک نمایان بود، به رسول الله صلی الله علیه وسلم عرض نمودم، که این حصیر را چرا عوض نمی‌کنید؟ در پاسخ فرمودند: ای عمر، دنیا برای ما نیست

بیشتر بخوانید »

برادران، نمی‌توانم بخورم

  حضرت ابو هریره رضی الله عنه قصد رفتن به جائی را دارند، در مسیر راه با جمعی از اصحابش در حالی‌که پیش‌شان گوسفند کباب شده‌ای گذاشته شده بود، برخورد می‌کنند. از حضرت ابو هریره  رضی الله عنه تقاضا می‌کنند تا به همراه آنان غذا بخورند، اما حضرت ابو هریره  رضی الله عنه در آن حالی‌که غذاها را می‌نگرند، سرشان …

بیشتر بخوانید »

وضعیت منفی و مثبت هر شخص را باید در نظر گرفت

  کشش و تمایل به عیش و عشرت دنیا آن‌چنان بر خلفای بنی امیه و بنی عباس سایه افکنده بود که محاسن و ارزش‌های مثبت و معنوی آنان در هاله‌ای از ابهامات و ناباوری‌ها فرو رفته بود. از بین آن خلفاء، هارون الرشید (خلیفه عباسی) را می‌توان نام برد. هرچند برخی از وی به شدت تنقید نموده‌اند، اما برخی دیگر …

بیشتر بخوانید »

انسان‌های خوب همیشه وجود دارند

  بعد از عهد طلائی خلفای راشدین رضی الله عنهم معیار حکومت‌ها آن‌طور که می‌بایست باقی نماند، اما با توجه با این‌همه زوال عدالت، باز هم خبری از خلفای بنی‌امیه و بنی‌عباس آن‌چنان در اوج معنویت بوده‌اند که از ارتکاب هرگونه عمل زشت و ناشایست شرمنده و وحشت‌زده می‌شدند. از ترس این‌که مبادا وقت موعود الهی بسر رسد. از زمرۀ …

بیشتر بخوانید »

خدمت‌گزار مردم چه کسی می‌باشد؟

  یحیی بن اکثم شبی را در نزد مأمون (خلیفه عباسی) گزراند، یحیی می‌گوید: پاسی از شب گذشته بود که از خواب بیدار شدم، از جایم برخاستم تا جهت رفع تشنگی آب بنوشم، در همین ضمن مأمون هم از خواب برخاست و گفت: چه خبر است؟ گفتم: تشنه‌ام می‌خواهم آب بنوشم، فوراً از جایش بلند شد و برایم آب آورد. …

بیشتر بخوانید »

پاسخ دادن غلام

  حضرت ابراهیم بن المهلب رحمه الله می‌فرماید: یک دفعه غلامی را در بیابان دیدم که مشغول خواندن نماز بود، همانجا ایستادم تا ببینم برای چه و به چه هدفی در این صحرا نماز می‌خواند، وقتی از خواندن نماز فارغ شد از او پرسیدم: آیا در این بیابان همدم و مونسی داری؟ گفت: آری، دوباره پرسیدم: آیا زادراه و توشه‌ای به …

بیشتر بخوانید »