بررسی شبهه قبر پرستان حول مسأله وسیله که قران کریم بدان اشاره کرده است (۱)

{یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ اتَّقُواْ اللّهَ وَابْتَغُواْ إِلَیهِ الْوَسِیلَهَ وَجَاهِدُواْ فِی سَبِیلِهِ لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ} ‏(۳۵)

«ای‌ مؤمنان‌! از خداوند پروا دارید» با پرهیز از نواهی‌ وی‌ «و به‌سوی‌ او طلب ‌وسیله‌ کنید» یعنی‌: چیزی‌ را طلب‌ کنید که‌ شما را به‌ او نزدیک‌ سازد. پس‌ «وسیله» به‌اتفاق‌ و اجماع‌ مفسران‌، عبارت‌ است‌ از:
عمل‌ قربت‌ و طاعتی‌ که‌ به‌ آن‌ قرب‌ الهی‌ خواسته‌ می‌شود و از مصادیق‌ آن‌ تقوا و دیگر صفات‌ نیکی‌ است‌ که‌ بندگان‌ با توسل‌ به‌ آن‌ به‌ پروردگارشان‌ تقرب‌ می‌جویند.
اما توسل‌ به‌ مخلوق‌، اگر به‌ معنی‌ طلب‌ دعا از وی‌ باشد، در جایز بودن‌ آن‌ شکی‌ نیست‌؛ در صورتی‌ که‌ آن‌ مخلوق ‌زنده‌ باشد، همان‌گونه‌ که‌ عمر رضی الله عنه در هنگام‌ استسقا (دعای‌ طلب‌ باران‌) به‌ حضرت‌ عباس‌ رضی الله عنه عموی‌ پیامبراکرم صلّی الله علیه و آله و سلّم توسل‌ جست‌.
ولی‌ اگر آن‌ مخلوق‌ مرده ‌باشد، توسل‌ به‌ وی‌ جایز نیست‌ و این‌ گونه‌ توسل‌ از بدعت‌هایی‌ است‌ که‌ هیچ‌یک ‌از سلف‌ صالح‌ آن‌ را انجام‌ نداده‌اند.
امام‌ ابوحنیفه‌ رحمه الله نیز توسل‌جستن‌ به‌ یکی‌ ازبندگان‌ و قسم‌ دادن‌ خداوند متعال‌ را به‌ حق‌ یکی‌ از مخلوقات‌ وی‌، ناجایز دانسته‌ ورأی‌ ابن‌تیمیه‌ نیز همین‌ است‌. بایزید بسطامی‌ می‌گوید:
«استغاثه‌ مخلوق‌ به‌ مخلوق ‌مانند استغاثه‌ زندانی‌ به‌ زندانی‌ دیگر است».
وعلامه‌ «الوسی» در تفسیر«روح‌ المعانی» ‌ توسل‌ به‌ اسماءالله را ترجیح‌ می‌دهد.
چون خداوند متعال می فرمایند :

{وَلِلَّهِ الْأَسْمَاءُ الْحُسْنَىٰ فَادْعُوهُ بِهَا ۖ وَذَرُوا الَّذِینَ یُلْحِدُونَ فِی أَسْمَائِهِ ۚ سَیُجْزَوْنَ مَا کَانُوا یَعْمَلُونَ} الأعراف (۱۸۰)

وبرای خدا, نامهای نیک است, پس به آن (نامها) اورا بخوانید, وکسانی را که در نامهایش تحریف (وکجروی) می کنند, رها کنید, بزودی آنها کیفر آنچه را می کردند, خواهند دهد.

«و در راه‌ او جهاد کنید»

یعنی‌: علیه‌ کسانی‌ که‌ دین‌ و آیین‌شان‌ مورد قبول‌ حق‌تعالی‌ نیست‌، با مالها، جانها و زبانهایتان‌ جهاد کنید «باشد که‌ رستگار شوید» بنابراین‌؛ تقوی‌، عمل‌ صالح‌ و جهاد، راه‌ رستگاری‌ است‌ پس‌ کسی‌ که‌ در یکی‌ از اینها کوتاهی‌ کرد، قطعا در حرکت‌ به‌سوی‌ رستگاری‌ کوتاهی‌ کرده ‌است‌.
[«إِبْتَغُوا»: بطلبید. «الْوَسیلَهَ»: وسیله، هر نوع عمل صالحی است که موجب رضایت خدا و تقرّب بدو می‌گردد.]]

ودر ایات ۵۶ و۵۷ خداوند متعال باز هم وسیله را برای ما معرفی کرده است ومی فرماید:

{قُلِ ادْعُواْ الَّذِینَ زَعَمْتُم مِّن دُونِهِ فَلاَ یَمْلِکُونَ کَشْفَ الضُّرِّ عَنکُمْ وَلاَ تَحْوِیلاً} (۵۶)

«بگو» به‌ کفار «کسانی‌ را بخوانید که‌» آنان‌ را «به‌جای‌ او» خدا «پنداشتید» مانند فرشتگان‌، عیسی‌، عزیر و جن‌ که‌ به‌ دروغ‌ آنها را خدا پنداشتید. ابن‌عباس‌ رضی الله عنه می‌گوید: «در هر جایی‌ از کتاب‌ خدا جلّ جلاله که‌ کلمه‌ (زعم‌) آمده‌ است‌، به‌معنی‌ دروغ‌ می‌باشد» «پس‌» خواهید دید که‌ آنها «نه‌ اختیاری‌دارند که‌ از شما دفع‌ زیان‌ کنند و نه‌ آن‌ را تغییر دهند» یعنی‌: خواهید دید که‌ آن‌ خدایان‌ پنداری‌ شما نه‌ قادر به‌ دفع‌کردن‌ زیانی‌ از شما هستند و نه‌ قادر به‌ برگرداندن ‌و تغییردادن‌ آن‌ زیان‌ از حالی‌ به‌حالی‌ دیگر؛ و هر کس‌ از این‌ کار عاجز باشد، قطعا سزاوار الوهیت‌ نیست‌.

ابن‌مسعود رضی الله عنه در بیان‌ سبب‌ نزول‌ آیه‌ کریمه‌ می‌گوید: گروهی‌ از انسانها به‌پرستش‌ گروهی‌ از جنیان‌ می‌پرداختند پس‌ آن‌ جنیان‌ مسلمان‌ شدند درحالی‌که‌ آن ‌انسیان‌ همچنان‌ به‌ عبادتشان‌ متمسک‌ بودند، همان‌ بود که‌ خدای‌ سبحان‌ این‌ آیه‌ را نازل‌ فرمود.

{أُولَئِکَ الَّذِینَ یَدْعُونَ یَبْتَغُونَ إِلَى رَبِّهِمُ الْوَسِیلَهَ أَیُّهُمْ أَقْرَبُ وَیَرْجُونَ رَحْمَتَهُ وَیَخَافُونَ عَذَابَهُ إِنَّ عَذَابَ رَبِّکَ کَانَ مَحْذُوراً} (۵۷)

«آن‌ کسانی‌ که‌ کافران‌ آنان‌ را می‌پرستند، خود به‌سوی‌ پروردگارشان‌ تقرب‌ می‌جویند» تا بدانند «که‌ کدام‌یک‌ از آنان‌ به‌ او نزدیکترند» یعنی‌: آن‌ معبودانی‌ که‌ شما مشرکان‌ بجز خدای‌ یگانه‌ لاشریک‌ به‌ خدایی‌ می‌خوانید، اعم‌ از فرشتگان‌، مسیح‌، برخی‌ از جنیان‌ و… خود مشتاقانه‌ در طلب‌ آنچه‌ که‌ به‌ حق‌ تعالی ‌نزدیک‌شان‌ گرداند، به‌سوی‌ او روی‌ می‌آورند، با عمل‌ صالح‌ به‌ سوی‌ او تقرب ‌می‌جویند و با یک‌دیگر در این‌ میدان‌ رقابت‌ می‌کنند تا بدانند که‌ کدام‌ یک‌ از آنان ‌به‌ حق‌ تعالی‌ به‌وسیله‌ طاعت‌ و عبادت‌ نزدیکترند «و به‌ رحمت‌ وی‌ امیدوارند و از عذابش‌ می‌ترسند» چنان‌که‌ غیر آنان‌ به‌ رحمت‌ وی‌ امیدوارند و از عذابش ‌می‌ترسند «چرا که‌ عذاب‌ پروردگارت‌ همواره‌ در خور پرهیز است‌» عذاب‌ او درخور آن‌ است‌ که‌ بندگان‌ همه‌،

اعم‌ از فرشتگان‌، انبیا علیهم السلام و غیر آنان‌، همه‌ از آن ‌برحذر و بیمناک‌ باشند.

[«یَبْتَغُونَ»: می‌جویند. دنبال می‌کنند و می‌طلبند. «الْوَسیلَهَ»: چیزی که انسان را به اجر و پاداش خدا برساند و او را به خدا نزدیک گرداند که با انجام طاعات و ترک معاصی ممکن و مقدور است (نگا: مائده / ۳۵). «أَیُّهُمْ أَقْرَبُ»: آنان که به خدا نزدیکتر و در درگاه حق مقرّبترند. واژه (أَیُّ) بدل جزء از کلّ ضمیر واو در فعل (یَبْتَغُونَ) است. «مَحْذُوراً»: اسم مفعول است، یعنی برحذر داشته شده و بیم داده شده از آن]].

مقاله پیشنهادی

توهین زشت و قبیح و افترای عظیم یهودیان به لوط علیه السلام

توهین زشت و قبیح و افترای عظیم یهودیان به لوط علیه السلام، اینکه او با …